Η σύγχρονη πραγματικότητα φέρνει την ανθρωπότητα αντιμέτωπη με την περιβαλλοντική κατάρρευση, τον αυταρχισμό, τους πολέμους και τις κοινωνικές ανισότητες. Στην Ελλάδα, οι πολιτικές έχουν οδηγήσει στην εκπτώχευση της μεσαίας τάξης, την ευνοιοκρατία, την απαξίωση των ανεξάρτητων θεσμών και την εργαλειοποίηση της δημοκρατίας. Η χώρα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, όπου η ανάγκη για μια ισχυρή και αξιόπιστη οικολογική φωνή είναι πιο επιτακτική από ποτέ.
1. Η Κλιματική Κρίση και η Απομάκρυνση από τα Ορυκτά Καύσιμα
Το κεντρικό διακύβευμα της εποχής μας είναι η κλιματική στρατηγική και η επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας. Η Ελλάδα, παρά τις προειδοποιήσεις των επιστημόνων και τις καταστροφές που έχει υποστεί, παραμένει ανοχύρωτη σε μεγα-πυρκαγιές και ακραία πλημμυρικά φαινόμενα, που πλήττουν την οικονομία και την ποιότητα ζωής και οδηγούν σε ερημοποίηση των εδαφών, ακόμη και μετακινήσεις πληθυσμών.
Ο προσανατολισμός σε ένα νέο μοντέλο απαιτεί κυρίως:
- Έξοδο από τα ορυκτά καύσιμα: Πρέπει να σταματήσει η εξάρτηση από τους ενεργειακούς κολοσσούς που «δηλητηριάζουν» τις διεθνείς σχέσεις. Αυτό περιλαμβάνει την απόρριψη νέων εξορύξεων και αγωγών που δεσμεύουν τη χώρα σε ξεπερασμένες και ρυπογόνες τεχνολογίες.
- Άρνηση της Πυρηνικής Ενέργειας: Η απάντηση στην κλιματική κρίση δεν είναι οι πυρηνικοί αντιδραστήρες, που εγκυμονούν κινδύνους και υψηλό κόστος διαχείρισης των αποβλήτων.
- Δίκαιη Ενεργειακή Μετάβαση: Η στροφή στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας πρέπει να γίνει με συμμετοχικό τρόπο, αποφεύγοντας την καταστροφή μεγάλης αξίας οικοσυστημάτων από ενεργειακά ολιγοπώλια. Στόχος είναι η καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας μέσω επενδύσεων από πολίτες, Δήμους και Ενεργειακές Κοινότητες, ιδιαίτερα στις πόλεις και μέσω αγρο-φωτοβολταϊκών συστημάτων.
2. Πολιτική και Κοινωνική Αναγέννηση
Ενάντια στην απογοήτευση που νιώθει το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας σήμερα, στο έλλειμμα δημοκρατίας, στη μη απονομή δικαιοσύνης και στην απώλεια της ελπίδας, ο χώρος της πολιτικής οικολογίας επιμένει να ρίχνει φως στο τούνελ, να προωθεί και να διεκδικεί:
- Το Κράτος Δικαίου: Θεσμική θωράκιση, διαφάνεια, προστασία ανθρώπινων δικαιωμάτων και αμείλικτη μάχη κατά της διαφθοράς και των παρακολουθήσεων.
- Την Κοινωνική Δικαιοσύνη: Δίκαιη φορολόγηση του πλούτου, αξιοπρεπείς μισθούς, πράσινες θέσεις εργασίας και κίνητρα για την αναχαίτιση του brain drain.
- Τη Βιώσιμη Οικονομία: Νέο μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης, προώθηση διαρθρωτικών και πράσινων αλλαγών, βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής, κυκλική οικονομία, φραγμό στην ανεξέλεγκτη τουριστική και οικοδομική δραστηριότητα, έμφαση στον οικοτουρισμό και στις πράσινες υποδομές.
3. Αναγέννηση της Υπαίθρου και των Κοινών
Η ασφάλεια της χώρας ταυτίζεται και με την υγεία των οικοσυστημάτων της. Προτείνουμε:
- Στήριξη του μικρού αγροτικού κλήρου με μοντέλα παραγωγής που προστατεύουν τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον. Στήριξη/εξυγίανση του χώρου της βιολογικής γεωργίας και παροχή κινήτρων για παραγωγή ποιοτικής τροφής.
- Λύσεις βασισμένες στη φύση: Χρήση φυσικών τρόπων για αντιπλημμυρική και αντιπυρική προστασία αντί για «έργα βιτρίνας», ενίσχυση της ανθεκτικότητας πόλεων, νησιών και ορεινών κοινοτήτων.
- Συλλογική Διαχείριση: Νέες δομές για τη διαχείριση του νερού, των δασών και των πόλεων, μακριά από τη λογική της ιδιωτικοποίησης και της «ψηφιακής φεουδαρχίας». Εισαγωγή νέων μορφών συμμετοχικής δημοκρατίας.
4. Οικολογική αποκατάσταση των πόλεων
Η αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στις πόλεις μπορεί να γίνει με:
- Πρασίνισμα των πόλεων, οικολογική διαχείριση του πράσινου, αποκατάσταση ρεμάτων.
- Βιώσιμη κινητικότητα, ανάπτυξη τραμ και σιδηρόδρομου,ποδηλατόδρομους.
- Πόλεις πολυλειτουργικές, σχεδιασμένες για τους πολίτες και όχι για τον τουρισμό και το real estate.
- Βιώσιμη κατοικία, ενεργειακά αποτελεσματική, δημοτικά και συνεργατικά σχήματα. φρένο στις εξώσεις.
Η Ώρα της Δράσης
Χρειάζεται τώρα να ανασυγκροτήσουμε έναν ισχυρό Πράσινο πόλο που θα υποστηρίξει τις οικολογικές και κοινωνικές αξίες και θα εγγυηθεί τη βιώσιμη ευημερία, τη δημοκρατία και την ειρήνη τώρα, αλλά και για τις επόμενες γενιές. Η αλλαγή θα προέλθει από τη στήριξη της συλλογικής δράσης, την ανάδειξη νέων, ζωντανών δυνάμεων και τη συμμετοχή κάθε πολίτη που αναζητά μια εναλλακτική προοπτική. Μόνον έτσι θα μπορέσουμε να συνεισφέρουμε σε μια συνολικότερη προοδευτική αλλαγή της πολιτικής κατάστασης στην Ελλάδα.
Η κοινή οργανωτική έκφραση του οικολογικού πράσινου χώρου και η αυτοτελής συμμετοχή του στις εξελίξεις είναι μια πρόκληση και ταυτόχρονα μια ευκαιρία υπέρβασης. Οι πολίτες έχουν ανάγκη από τη συγκρότηση μιας πραγματικά εναλλακτικής λύσης απέναντι στα συμφέροντα και στη δήθεν αντισυστημική ρητορική της ακροδεξιάς και του λαϊκισμού.
Δεν υπάρχουν σωτήρες! Οι λύσεις θα πρέπει να είναι συλλογικές, οικολογικές και αλληλέγγυες.
Ο χώρος της πολιτικής οικολογίας, που έχει δει τις προβλέψεις του να επιβεβαιώνονται, που έχει σημαντική εμπειρία από αγώνες μέσα και έξω από τους θεσμούς, μπορεί να εμπνεύσει στους πολίτες ένα κλίμα αισιοδοξίας και ελπίδας για αλλαγές στην κοινωνία και την πολιτική.