Ο Χώρος Διαλόγου της Αριστεράς διοργάνωσε στις 24.5 εκδήλωση για την ενεργειακή φτώχεια). Δημοσιεύουμε 3 περιλήψεις, αυτή του Γιάννη Παρασκευόπουλου, της Ιώς Σιώζου και της Μ. Μπάμπουλα
Του Γιάννη Παρασκεύοπουλου
Ενεργειακή Φτώχεια: Μπορεί η Πράσινη Μετάβαση, να είναι κλειδί και για την Κοινωνική Συνοχή;
(Η περίληψη της εισήγησής μου, στη συζήτηση του Χώρου Διαλόγου της Αριστεράς για την ενεργειακή φτώχεια)
Η Πολιτική Οικολογία, βρίσκεται πέρα από τα στενά όρια της Αριστεράς. Διαχρονικά, όμως, τις καλύτερες επιδόσεις στη βιωσιμότητα, τις έχουν κατά κανόνα οι κοινωνίες με τις λιγότερες ανισότητες.
Στην Ελλάδα δεν έχουμε Πράσινη Μετάβαση, αλλά στρεβλή εκδοχή των Ευρωπαϊκών πολιτικών, στα μέτρα κυρίως των ελληνικών ομίλων ενέργειας/αερίου και κατασκευών, ως «Εθνικών Πρωταθλητών». Αν στη Γερμανία το 2024 τα 2/3 των νέων φωτοβολταϊκών (Φ/Β) ήταν σε στέγες και κτίρια, στη χώρα μας όλος σχεδόν ο ηλεκτρικός χώρος δεσμεύεται αποκλειστικά για επενδύσεις εταιριών, ενώ και οι ΑΠΕ ελέγχονται από ομίλους με κύρια συμφέροντα σε ορυκτά καύσιμα. Η κοστολόγηση ρεύματος με βάση την (χειραγωγίσιμη) «οριακή τιμή» κυρίως από αέριο, οδηγεί σε εκτεταμένη μεταφορά πλούτου προς τους ισχυρότερους.
Μαζικές απορρίψεις ηλιακής ενέργειας λόγω απουσίας αποθήκευσης, επιτρέπουν στα συμφέροντα αερίου να ανεβάζουν κατακόρυφα τις τιμές. Ανεκμετάλλευτες αφήνονται οι δυνατότητες αποθήκευσης σε υπάρχουσες μονάδες της ΔΕΗ, με θερμική και βαρυτική αποθήκευση σε λιγνιτικές μονάδες και ορυχεία, και αντλησιοταμίευση μεταξύ υδροηλεκτρικών ήδη στην ίδια κοίτη. Χωρίς προσπάθεια ελαχιστοποίησης του οικολογικού κόστους και δίκαιης κατανομής των έργων, οι χωροθετήσεις ΑΠΕ εξελίσσονται σε εφιάλτη. Στον Μακροχρόνιο Ενεργειακό Σχεδιασμό ακολουθείται το σενάριο για αέριο και υδρογόνο, που σχεδόν διπλασιάζει τις τελικές απαιτήσεις ενέργειας για το 2050.
Η Πράσινη Μετάβαση παραμένει ζητούμενο, ενώ μπορεί να αποτελέσει και το νέο κλειδί για την κοινωνική συνοχή. Για τα ευάλωτα νοικοκυριά, οι στέγες των δημοτικών υποδομών μπορούν να δώσουν πλεονάσματα ενέργειας για δωρεάν διάθεση. Για τα μεσαία στρώματα, Φ/Β σε στέγες και μπαλκόνια ή συμμετοχή σε Ενεργειακές Κοινότητες, δίνουν διέξοδο από τους υψηλούς λογαριασμούς. Μαζικές ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων, εξαλείφουν το κόστος του αερίου ή πετρελαίου. Αλλαγή μοντέλου μεταφορών με εναλλακτικές λύσεις στο ΙΧ, μπορεί να ανακουφίσει πολλούς/ές από το αυξημένο κόστος αγοράς και διατήρησης ΙΧ.
Όλα αυτά, όμως, απαιτούν ριζική αλλαγή πολιτικών και προτεραιοτήτων, με επενδύσεις και χρηματοδοτικά εργαλεία εκεί που πραγματικά χρειάζονται.
‐——————————-
Της Ινώ Σιώζιου
Ειδικής σε θέματα ενεργειακής πολιτικής και περιβάλλοντος
Ότι οι ενεργειακές κρίσεις της εποχής μας, εξαιτίας των πολέμων μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ Ιράν και Ουκρανίας Ρωσίας, οφείλονται στην εξάρτηση των οικονομιών και κοινωνιών μας στα ορυκτά καύσιμα, είχα την ευκαιρία να επισημάνω, μαζί με τους εξαιρετικούς συνομιλητές Mado Baboula και Γιάννης Παρασκευόπουλος, σε εκδήλωση που διοργάνωσε εχθές ο Χώρος Διαλόγου της Αριστεράς, στο πολιτιστικό κέντρο «Καμίνι».
Σημείωσα ακόμη το παράδοξο ότι, αντί αυτή η πραγματικότητα να μάς απομακρύνει από τα ορυκτά καύσιμα, βλέπουμε στροφή προς την ενίσχυση του ρόλου των ορυκτών καυσίμων.
Βαρύνοντα ρόλο σε αυτήν τη στροφή παίζει φυσικά η επανεκλογή του Προέδρου Τράμπ όπου, έχει αποσύρει τις ΗΠΑ από τη Συμφωνία των Παρισίων για το Κλίμα, και έχει προχωρήσει στην απίστευτη δήλωση ότι η κλιματική αλλαγή είναι η μεγαλύτερη απάτη/κομπίνα που έχει γίνει ποτέ στον κόσμο, green scam κτλ..
Τη στροφή αυτή όμως προς τα ορυκτά καύσιμα «καλοβλέπουν» και στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι δυνάμεις της Δεξιάς και Ακροδεξιάς που συσπειρώνονται απέναντι στην Πράσινη Συμφωνία.
Στην Ελλάδα δυστυχώς, η απολιγνιτοποίηση δεν έχει οδηγήσει στην απανθρακοποίηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας αλλά, έχουμε παράλληλα την αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος μονάδων ορυκτού αερίου στον ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας (ΕΣΕΚ).
Έχουμε ακόμη την προώθηση της έρευνας και εκμετάλλευσης κοιτασμάτων υδρογονανθράκων με την προκήρυξη νέων οικοπέδων και πανηγυρισμούς για νέες υποδομές και «διαδρομές» αμερικανικού υγροποιημένου ορυκτού αερίου (LNG).
Είναι απορίας άξιο πώς οι επιλογές αυτές συνάδουν με τους κλιματικούς στόχους που δεσμεύουν την Ελλάδα ενώ, είναι παράλογες ακόμη και με οικονομικούς όρους. Το κόστος όμως των υποδομών αυτών ορυκτού αερίου, όπως και την αυξημένη συμμετοχή του ορυκτού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή καλούμαστε να πληρώσουμε οι καταναλωτές, νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η λύση για τη θωράκιση των οικονομιών και των κοινωνιών μας πρέπει να είναι ΑΠΕ με αποθήκευση ώστε να μην χρειάζονται οι πανάκριβες και ρυπογόνες μονάδες ορυκτού αερίου.
Καθαρή ενέργεια παραγόμενη από ενεργειακές κοινότητες, ώστε να μην αφήσουμε την ευκαιρία που δίνει η τεχνολογία των ΑΠΕ για τον εκδημοκρατισμό της παραγωγής ενέργειας να πάει χαμένη.
Και βέβαια έναν ισχυρό δημόσιο ενεργειακό πυλώνα. Δηλαδή μία ΔΕΗ που θα λειτουργεί ως επιχείρηση κοινής ωφέλειας και όχι ως μία απλή ιδιωτική εταιρεία με μοναδικό σκοπό το κέρδος.
,…………………………..
της Μπαμπούλα
Η κα Μπαμπούλα στην ομιλία της μετά από μια σύντομη αναφορά στους σκοπούς και το έργο του Ελληνικού Δικτύου για την Καταπολέμηση της Φτώχειας στάθηκε στο τί εννοούμε σήμερα όταν μιλάμε για φτώχεια δίνοντας αναλυτικά στοιχεία για τη φτώχεια στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε η κα Μπαμπούλα σε συνθήκες φτώχειας βρίσκεται το 27,5% του πληθυσμού της χώρας μας, δηλαδή 2.797.000 άνθρωποι, ένα δεδομένο που μας κατατάσσει στην τρίτη χειρότερη θέση ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στη συνέχεια η εκπρόσωπος του Δικτύου αναφέρθηκε ειδικότερα στο θέμα της ενεργειακής φτώχειας λέγοντας πως ως δείκτης ενεργειακής φτώχειας ορίζεται το ποσοστό των νοικοκυριών που δεν μπορούν να καλύψουν τις βασικές ενεργειακές τους ανάγκες (θέρμανση, ψύξη, μαγείρεμα, φωτισμός) είτε λόγω χαμηλού εισοδήματος, είτε λόγω χαμηλής ενεργειακής απόδοσης της κατοικίας, είτε λόγω υψηλού κόστους ενέργειας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat του 2025 το 19,2% των Ελλήνων δήλωσε ότι δεν μπορεί να θερμάνει επαρκώς την κατοικία του, ποσοστό διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ε.Ε., ενώ σύμφωνα με τα ευρήματα ποιοτικών ερευνών του Δικτύου σε ευάλωτα νοικοκυριά η ενεργειακή φτώχεια συνδέεται άμεσα με τις συνθήκες στέγασης και με την υγεία.
Κλείνοντας η κα Μπαμπούλα, ανέφερε σειρά συστάσεων που αφορούν σε τρεις βασικούς τομείς οι οποίοι είναι:
– η ενεργειακή αναβάθμιση,
– ο έλεγχος της φτώχειας γενικά και της ενεργειακής φτώχειας ειδικά καθώς και
– η διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.
Πιο συγκεκριμένα οι συστάσεις αυτές είναι οι ακόλουθες:
– Στα ευάλωτα νοικοκυριά η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών τους θα πρέπει να καλύπτεται στο 100% από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους, στα μεσαία εισοδήματα να παρέχεται άτοκο δάνειο και μόνο στα μεγάλα εισοδήματα να υπάρχει ποσοστό συμμετοχής.
– Να ληφθούν μέτρα αντιμετώπισης της ακρίβειας με έλεγχο των τιμών ενέργειας και σημαντικό αντίκρισμα των μισθών και συντάξεων.
– Να αυξηθούν οι δαπάνες και η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών στη δημόσια υγεία και τη δημόσια εκπαίδευση.
– Να υπάρξει διαβούλευση με τις τοπικές κοινότητες και κάθε σχέδιο δράσης να υποστηρίζει τη δίκαιη πράσινη μετάβαση για όλους. Η όποια ενέργεια παράγεται από εναλλακτικές μορφές να επιστρέφει στις τοπικές κοινωνίες.
– Να ενισχυθούν οι Ενεργειακές Κοινότητες και
– Να αναπτυχθούν δράσεις για την ερήμωση και τον έλεγχο της ακραίας τουριστικοποίησης ειδικά σε περιοχές, όπως τα νησιά, όπου οι ενεργειακοί πόροι είναι περιορισμένοι.