Η εκλογική νίκη της “Φοιτητικής Λίστας” στη Σερβία δείχνει πώς μπορεί ένα αυθόρμητο νεανικό κίνημα αγανάκτησης να μετατραπεί σε πολιτικό κίνημα και να πάρει την εξουσία.
Αρκετά κόμματα επέλεξαν να μην κατεβάσουν δικό τους ψηφοδέλτιο και να στηρίξουν τη Φοιτητική Λίστα.
Ανάμεσά τους και το Πράσινο-Αριστερό Μέτωπο, το Δημοκρατικό Κόμμα, το Κίνημα Ελεύθερων Πολιτών και ο συνασπισμός People’s Serbia.
Πράσινο-Αριστερό Μέτωπο
Το Zeleno-Levi Front είναι μέλος στο Ευρωπαϊκό Πράσινο Κόμμα και έχει δώσει όλες τις δυνάμεις του για τη νίκη της “Φοιτητικής Λίστας”. Είχε στελεχώσει τους Φρουρούς της Νίκης και ομάδες ελεγκτών, που εκπαιδεύτηκαν, ταξίδεψαν σε όλα τα μέρη της Σερβίας και όλη μέρα των εκλογών φρουρούσαν κάθε ψήφο, παρακολουθούσαν τους σάκους με τα ψηφοδέλτια και απέτρεπαν τη νοθεία, καταμέτρησαν τα ψηφοδέλτια και κράτησαν την ψυχραιμία τους. Συμμετέχουν πάνω από 100 εκπρόσωποί του στις Δημοκρατικές και Επαρχιακές Συνελεύσεις, καθώς και σε τοπικούς θεσμούς,
Ιδρύθηκε το 2023 και κέρδισε 10 έδρες στην Εθνοσυνέλευση της Σερβίας. Υποστηρίζει την αλληλεγγύη, την κοινωνική δικαιοσύνη, την προστασία του περιβάλλοντος, την επέκταση των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+, την αποκέντρωση, τα πολιτικά και ανθρώπινα δικαιώματα, και τον αντιφασισμό. Προτείνει πολιτικές κατά του τζόγου και αντιτίθεται στο έργο Rio Tinto κοντά στη Λοζνίτσα και στην ιδιωτικοποίηση των δημόσιων συγκοινωνιών στο Βελιγράδι. Στην εξωτερική πολιτική, υποστηρίζει την ένταξη της Σερβίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καταδικάζοντας παράλληλα τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τη γενοκτονία στη Γάζα.
Ελπίδα για μια διχασμένη Σερβία
Υπάρχουν πολλά αξιόλογα άτομα που εκλέγονται αλλά αυτό που έχει σημασία είναι η σύνθεση για μια νέα πολιτική εποχή για το μέλλον της Σερβίας.
Η «Φοιτητική Λίστα» προέκυψε από το φοιτητικό κίνημα που αναδύθηκε μετά από την πολύνεκρη τραγωδία στον πρόσφατα ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό τον Νοέμβριο του 2024.
Ένα κίνημα «Τεμπών» δηλαδή, που έθεσε ζητήματα σχετικά με την κυβερνητική λογοδοσία και τη διαφθορά. Αμφισβήτησε το πολιτικό κατεστημένο και απαίτησε θεσμικές μεταρρυθμίσεις για ένα κράτος δικαίου.
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του κινήματος ήταν η άρνησή του να αποκτήσει έναν αναγνωρίσιμο αρχηγό.
Κάθε κατειλημμένη σχολή λειτουργούσε μέσα από τις λεγόμενες «plenums», ανοιχτές συνελεύσεις στις οποίες οι φοιτητές μπορούσαν να μιλήσουν και να ψηφίσουν.
Τον Ιούνιο αποφάσισαν ότι κανένας φοιτητής δεν θα ήταν υποψήφιος.
Το ετερογενές κίνημα εξέλεξε ένα ευρύ φάσμα προσώπων εκτός της παραδοσιακής πολιτικής τάξης, συμπεριλαμβανομένων καθηγητών, γιατρών, καλλιτεχνών και επιχειρηματιών.
Είναι όμως άγνωστο ποιος θα προταθεί για πρωθυπουργός, υπουργοί κτλ.
Η απομάκρυνση του Βούτσιτς από την εξουσία ήταν προϋπόθεση για το ευρωπαϊκό μέλλον της Σερβίας, όμως οι θέσεις του κινήματος είναι ασαφείς στην εξωτερική πολιτική.
Η «Φοιτητική Λίστα» εμφανίζεται διχασμένη ανάμεσα σε ένθερμα φιλοευρωπαϊκά στελέχη και σε άλλους που υποστηρίζουν μια παραδοσιακή σερβική εθνικιστική ατζέντα.
Το πρόγραμμα που δημοσίευσε η “Φοιτητική Λίστα” εστιάζει αποκλειστικά στην εσωτερική διακυβέρνηση: δημόσιες συμβάσεις, παιδεία, ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και υγειονομική περίθαλψη.
Όλη η Σερβία, βέβαια, είναι διχασμένη. Υπενθυμίζουμε ότι το 2003, ο Σέρβος πρωθυπουργός Ζόραν Τζίντζιτς δολοφονήθηκε από πρώην μέλη του κρατικού μηχανισμού ασφαλείας, επειδή ακολούθησε μια πολιτική με στενότερους δεσμούς με την Ευρώπη, οικονομικές μεταρρυθμίσεις και πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος.
Η Ρωσία στήριζε τον Βούτσιτς. Υπάρχει βαθιά ενεργειακή εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και το Βελιγράδι βασίζεται στη διπλωματική στήριξη της Μόσχας ώστε να αποτρέψει τη διεθνή αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου, την οποία το φοιτητικό κίνημα απέρριψε σε υπόμνημα που δημοσίευσε τον Μάιο.
Σίγουρα, έχουμε πολλά να δούμε… καλά ελπίζουμε.