Η Περιφέρεια Αττικής να αναλάβει τις ευθύνες της για τους υγροτόπους και να εφαρμόσει τη νομοθεσία, με βάση και τις μελέτες που η ίδια έχει εκπονήσει, τονίζουν οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία. Και παρουσιάζουν τα προβλήματα που υποβαθμίζουν τους υγροτόπους της Αττικής, τα οποία έχουν εντοπίσει με επιτόπιες επισκέψεις, σε συνεργασία με ενεργούς πολίτες.

Η παγκόσμια ημέρα των υγροτόπων (2 Φεβρουαρίου) καθιερώθηκε με αφορμή τη συνθήκη Ramsar (1971), την οποία έχει υπογράψει και η χώρα μας. Η θεσμική προστασία των υγροτόπων καθυστέρησε σε σχέση με άλλα οικοσυστήματα όπως τα δάση και οι θάλασσες. Σήμερα οι υγρότοποι υπό την αυξανόμενη απειλή θωρακίζονται και αναδεικνύεται ο κεντρικός ρόλος τους στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της προστασίας της βιοποικιλότητας.

Στη χώρα μας κατά τον 20^ο αι. χάθηκε το 60–70% των υγροτόπων λόγω αποστράγγισης για καλλιέργειες και αλλαγών χρήσης γης. Ειδικά οι παράκτιοι υγρότοποι τα τελευταία χρόνια γίνονται στόχος κερδοσκοπίας και καταπάτησης μέσω μπαζώματος και υποβάθμισης από ιδιώτες και Δήμους για εξοχικές κατοικίες, πάρκινγκ, γήπεδα, επιχειρήσεις εστίασης ή εναπόθεση σκουπιδιών και αποβλήτων.

Για την προστασία των υγροτόπων της Αττικής καθοριστική υπήρξε ειδική διάταξη που συμπεριελήφθη στο νόμο 4559/2018 με πρωτοβουλία του τότε Οικολόγου Υφυπουργού Περιβάλλοντος Γιώργου Δημαρά, με την οποία προστατεύονται (15) μικροί (έως 80στρ.) υγρότοποι της Αττικής σύμφωνα με τις μελέτες οριοθέτησης του ΕΚΒΥ (Εθνικό Κέντρο Βιοτόπων και Υγροτόπων) και της Περιφέρειας Αττικής.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ-Οικολογία μέσω της Παναττικής Γραμματείας τους, με τη συμμετοχή ενεργών πολιτών, έχουν αναλάβει πρωτοβουλία ευαισθητοποίησης των τοπικών κοινωνιών, πραγματοποιώντας εξορμήσεις στους υγροτόπους της Αττικής, όπου διαπίστωσαν τα εξής ενδιαφέροντα στοιχεία:

• Κατά την επίσκεψη τους στο Εθνικό Πάρκο Σχινιά (περιοχή NATURA) με λύπη τους διαπίστωσαν το μέγεθος της εγκατάλειψης του Κωπηλατοδρομίου με όγκους σκουπιδιών και μπάζων αφημένους εδώ και χρόνια, με συρματοπλέγματα από την παλιά αμερικανική βάση, παγίδες για ζώα και πουλιά και πεταμένα κομμάτια αμιάντου σε διάφορα σημεία του Πάρκου. Η συμφωνία της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής με το Υπερταμείο και την ΕΤΑΔ για να φιλοξενηθούν από την άνοιξη ξανά κωπηλατικοί αγώνες, δίνει μία αισιοδοξία για την φροντίδα και αναβάθμιση του Εθνικού Πάρκου Σχινιά.
• Για τον Ερασίνο ποταμό και τον υγρότοπο της Βραυρώνας στην Ανατολική Αττική υπάρχει συγκρατημένη αισιοδοξία. Για πρώτη φορά ο Δήμος Μαρκοπούλου και η Περιφέρεια Αττικής γνωμοδότησαν ομόφωνα αρνητικά στις ΜΠΕ του έργου διευθέτησης του ποταμού. Ωστόσο, οι τελικές αποφάσεις εναπόκεινται στο Υπουργείο Υποδομών και στην Διεύθυνση 19. Ας ελπίσουμε, ότι ο κανονισμός για την Αποκατάσταση της Φύσης 2024/1991 που ψηφίστηκε από την ΕΕ, θα συνετίσει τους μηχανικούς του Υπουργείου, ώστε να αναπροσαρμόσουν ριζικά τις μελέτες του έργου αυτού. Μέχρι τότε σύλλογοι και ενεργοί πολίτες που ασχολούνται με τα ρέματα και τοπικοί φορείς θα βρίσκονται σε επιφυλακή, ώστε να διατηρηθεί αναλλοίωτη η φύση του Ερασίνου ποταμού.
• Το παράκτιο έλος της Ψάθας της Δυτικής Αττικής που βρίσκεται στον Κορινθιακό Κόλπο (θαλάσσια περιοχή NATURA με την ΚΥΑ 50743/2017), ενώ έχει χαρακτηριστεί ως περιοχή προστασίας Α’ προτεραιότητας ήδη από το Ρυθμιστικό Αθήνας (Ν. 4277/2014) και προστατεύεται από τον Ν. 4559/2018, υποβαθμίζεται συστηματικά. Κατά την επίσκεψη της ομάδας ενεργών πολιτών διαπιστώθηκαν οικοδόμηση μέσα στο έλος, ρίψη μπαζών, σκουπιδιών και ρυπαντών που θάφτηκαν στο έλος με μπουλντόζες, καθώς και πυρκαγιές στον καλαμώνα (η τελευταία της 10^ης Ιανουαρίου 2026 έσβησε με παρέμβαση της Πυροσβεστικής). Ο υγρότοπος χρήζει άμεσης αποκατάστασης και έκδοσης του σχετικού ΠΔ προστασίας και διαχείρισής του. Αισιοδοξία δημιουργεί, ωστόσο, το αυξανόμενο ενδιαφέρον των κατοίκων των γειτονικών οικισμών για την προστασία και ανάδειξη του υγροτόπου.
• Η λιμνοθάλασσα του Ωρωπού, ενώ αποτελεί ευαίσθητο οικοσύστημα και φιλοξενεί πληθώρα πουλιών όλο το χειμώνα, έχει υποστεί πολύχρονη κακοποίηση από αδιαφορία, αυθαιρεσίες, συσσώρευση ΙΧ και οχλούσες δραστηριότητες. Το θετικό είναι, ότι μετά από πίεση τοπικών συλλόγων, πρωτοβουλία της Ορνιθολογικής και Εισαγγελική εντολή πρόσφατα ο Δήμος Αυλώνας-Ωρωπού απέκλεισε με εμπόδια την πρόσβαση αυτοκινήτων στο άνοιγμα του υγροτόπου προς τη θάλασσα, μειώνοντας τις μη επιτρεπόμενες δραστηριότητες στο πιο ευαίσθητο μέρος της λιμνοθάλασσας.
• Η λίμνη Κουμουνδούρου δεν θα είχε διασωθεί αν δεν ήταν αρχαιολογικός χώρος και στρατιωτική περιοχή. Παρόλα αυτά ρυπαίνεται από πετρελαιοειδή των γειτονικών διυλιστηρίων ενώ στους καλαμώνες της φωλιάζουν ακόμα και είδη προτεραιότητας.
• Το Βουρκάρι στην Πάχη Μεγάρων επίσης φιλοξενεί πολλά πουλιά που ξεχειμωνιάζουν και αποτελεί τον μεγαλύτερο σταθμό μεταναστευτικών πουλιών στη Δυτική Αττική. Ωστόσο η Περιφέρεια δεν έχει εκπονήσει τη Διαχειριστική Μελέτη και ενώ νομικά προστατεύεται από το 2017 (ΠΔ – ΦΕΚ 72/Α.Α.Π./31.03.2017) δεν έχουν παρθεί ειδικά μέτρα προστασίας. Αρκεί να αναφέρουμε, ότι επί δικτατορίας ο υγρότοπος ορίστηκε ως βιομηχανική ζώνη (!) και αυτό αναιρέθηκε μετά από πολύχρονο αγώνα κατοίκων και της Επιτροπής Φορέων για την Προστασία του Βουρκαρίου.
• Η λίμνη του Μαραθώνα δεν έχει συνέλθει από τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2024 και δεν έχει γίνει αναδάσωση στις καμένες παραλίμνιες περιοχές.
• Στο Λουτρό Σπάτων, που αποτελεί ένα σημαντικό εποχιακό χειμωνιάτικο υγρότοπο για πληθώρα παρυδάτιων πουλιών, έγιναν πρόσφατα εκτεταμένα μπαζώματα. Και πάλι η τοποθέτηση της Περιφέρειας κατά του μπαζώματος έγινε εκ των υστέρων…
• Στη Λούτσα ο υγρότοπος της Αρτέμιδας έχει επιβιώσει των μπαζωμάτων και έχει νερό ακόμη και το καλοκαίρι, καθότι δημιουργήθηκε πάνω σε παλιές αλυκές.
• Ομοίως, ο υγρότοπος των Αλυκών Αναβύσσου και ο παράκτιος υγρότοπος Αγίου Νικολάου στην Ανάβυσσο έχουν πλούσια ορνιθοπανίδα και χλωρίδα όλο το χειμώνα και την άνοιξη. Ενώ θεωρητικά προστατεύονται και αυτοί από το νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας – Αττικής (Ν. 4277/2014), στην πράξη τα μπαζώματα και τα σκουπίδια έχουν μειωθεί από την περιφρούρηση εθελοντών από γειτονικούς οικισμούς και τοπικούς συλλόγους. Αξίζει να αναφερθεί ότι αρωγοί στην πολυετή προσπάθεια για προστασία είναι και οι επιστήμονες του γειτονικού ΕΛΚΕΘΕ που έχει έδρα στη Ανάβυσσο.

Όμως, οι υγρότοποι της Αττικής είναι πολλοί περισσότεροι, ζητούν την επαγρύπνησή μας και την εφαρμογή των νόμων και καλούν την Περιφέρεια Αττικής να αναλάβει τις ευθύνες της με βάση τις μελέτες που η ίδια έχει εκπονήσει, καθώς και την ευθύνη των υπηρεσιών της.

Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ Οικολογία θα συνεχίσουν τις εξορμήσεις τους στους υγρότοπους της Αττικής και θα προχωρήσουν στη δημιουργία δικτύου ενεργών πολιτών που δραστηριοποιούνται στην προστασία των υγροτόπων της Αττικής.