Του Νίκου Χρυσόγελου

Εντεταλμένου Συμβούλου Δήμου Αθηναίων για το Κλιματικό Σύμφωνο και την Κοινωνική Οικονομία

π. Ευρωβουλευτή “Πράσινοι /ΕFA”

Όταν ήμουν ευρωβουλευτής συμμετείχα σε αποστολή του Ευρωκοινοβουλίου στο Σαράγεβο. Δυο θέματα σημάδεψαν την επίσκεψή μου σε αυτή την πόλη που πέρασε πολλά στην διάρκεια ενός βάρβαρου πολέμου κατά την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας:

– η επίσκεψή μου στους λόφους που ήταν γεμάτοι από τάφους νέων σνθρώπων που είχαν σκοτωθεί κατά την πολιορκία του πολυεθνικού Σαράγεβου από τους Σέρβους εθνικιστές,

– η ομιλία μου με θέμα την κλιματική κρίση και πώς το Σαράγεβο θα μπορούσε να περάσει σε ένα νέο, πράσινο ενεργειακό μοντέλο ανανεώσιμης ενέργειας βασισμένο σε (συνεργατικά σχήματα) ενεργειακές κοινότητες.

Υπήρχε σημαντικό ενδιαφέρον για την εισήγησή μου. Σε κάποιους που θα άκουγαν εκείνη την εισήγηση μπορεί να έμοιαζε εκτός τόπου και χρόνου. Κι όμως 13 χρόνια αργότερα, εκείνη η πρότασή μου φαίνεται να δρομολογείται και στις δυο διαστάσεις υης: συμμετοχή των πολιτών και ενεργειακή μετάβαση. Δεν είναι ένα εξωπραγματικό όνειρο αλλά μια στρατηγική δέσμευση του Σαράγεβου.

Το Σαράγεβο επιλέχθηκε πρόσφατα ως μια από τις 106 πόλεις που συμμετέχουν – όπως και η Αθήνα  – στην Ευρωπαική Αποστολή για να γίνουν κλιματικά ουδέτερες μέχρι το 2030 (EU Mission 100 Net Zero Cities).

Το Κλιματικό Σύμφωνο του Σαράγεβο εστιάζει στην ενεργειακή δημοκρατία, στη συμμετοχή των πολιτών στην κλιματική πολιτική μέσα από συνελεύσεις πολιτών που συμπληρώνονται από πρωτοβουλίες και δράσεις ενεργειακών κοινοτήτων που απευθύνονται ιδιαίτερα σε ευάλωτες ομάδες.

Το Σαράγεβο επιλέχθηκε μάλιστα μεταξύ 375 αιτήσεων και είναι μία από τις τρεις μόνο πόλεις που επιλέχθηκαν από τα Δυτικά Βαλκάνια να συμμετάσχουν στην Ευρωπαική Αποστολή.

Οι πολίτες του Σαράγεβου στο πλαίσιο του Φόρουμ Πολιτών παρουσίασαν μερικές από τις πιο σημαντικές συστάσεις που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι τοπικές αρχές για την ανάπτυξη βιώσιμων και αποτελεσματικών μέτρων για το κλίμα. Συνολικά 49 συστάσεις πολιτών έχουν ενσωματωθεί άμεσα στο Κλιματικό Σύμφωνο του Σαράγεβο.

Η αποστολή της ΕΕ «100 Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις έως το 2030» έχει ως στόχο να καταστήσει την ευρύτερη περιοχή του Σαράγεβο μία από τις κλιματικά ουδέτερες πόλεις/περιφέρειες «μηδενικού δικτύου» της Ευρώπης.

Την Τετάρτη 25 Ιουνίου 2025, πραγματοποιήθηκε η τελική εκδήλωση του έργου «Τεχνική Βοήθεια για την Αποστολή Μηδενικών Εκπομπών για τη Λειτουργική Αστική Περιοχή του Σαράγεβο», σηματοδοτώντας την ολοκλήρωση του Κλιματικού Συμφώνου για τη Λειτουργική Αστική Περιοχή του Σεράγεβο. 

Το Κλιματικό Σύμφωνο του Σαράγεβο ανοίγει τον δρόμο για ακόμη στενότερη συνεργασία μεταξύ της Λειτουργικής Αστικής Περιοχής του Σαράγεβο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις που επιδιώκουν την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2030.  

Το Κλιματικό Σύμφωνο θα ενημερώνεται τακτικά ώστε να αντικατοπτρίζει την πρόοδο, να ενσωματώνει νέα ενδιαφερόμενα μέρη και να προσαρμόζεται στα ευρήματα της συνεχούς παρακολούθησης και αξιολόγησης.

Η οριστικοποίηση της Σύμβασης για την Κλιματική Πόλη του Σαράγεβο σηματοδοτεί ένα βασικό βήμα προς τα εμπρός στη δέσμευση της πόλης για ένα βιώσιμο μέλλον.

Μέσω της Αποστολής της ΕΕ «100 Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις έως το 2030», χτίζουμε ένα κοινό ευρωπαϊκό μέλλον: ένα μέλλον που είναι κλιματικά ουδέτερο, χωρίς αποκλεισμούς και καθοδηγείται από τη συνεργασία σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας.

Το πεδίο εφαρμογής της Λειτουργικής Αστικής Περιοχής του Σαράγεβο είναι φιλόδοξο. Περιλαμβάνει το Καντόνι του Σαράγεβο, την πόλη του Σαράγεβο και την πόλη του Ανατολικού Σαράγεβο – μια ποικιλόμορφη αλλά διασυνδεδεμένη περιοχή που αντιμετωπίζει κοινές περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις. Αυτές οι προκλήσεις – που κυμαίνονται από την ατμοσφαιρική ρύπανση και την ενεργειακή απόδοση έως την κινητικότητα, τη βιοποικιλότητα και τη διαχείριση των χώρων πρασίνου – απαιτούν κοινές και συντονισμένες λύσεις.

Εκτός από μια ευρεία ομάδα ενδιαφερόμενων μερών – όπως η Enterprise Alliance, διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, πρεσβείες και η Πλατφόρμα των Πολιτών – το Κλιματικό Σύμφωνο ενσωματώνει επίσης τις φωνές των πολιτών από το πρώτο Φόρουμ Πολιτών για το Κλίμα, που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2025. Σε εκείνο το Φόρουμ οι πολίτες επικεντρώθηκαν στις πρακτικές πτυχές της καθημερινής ζωής. 

Οι 112 πόλεις στην Ευρωπαική Αποστολή