Δημοσιεύουμε μια σειρά κειμένων για να φωτίσουμε τη μεγάλη καταστροφή που υπέστη η Πάρος από την πρόσφατη πυρκαγιά. Δεν ξεχνάμε όμως τον υπερτουρισμό, την κακοποίηση του πρτοβάλλοντος, την υπερδόμηση, την διόγκωση των σκουπιδιών

Save Paros: φως στο τι έγινε

Σύνοψη: Ο ΧΥΤΑ της Πάρου λειτουργεί εδώ και χρόνια με μηνιαίες απευθείας αναθέσεις στην ίδια εταιρεία, την WATT, τις οποίες υπογράφει ο πρόεδρος του ΦΟΔΣΑ, ο οποίος δεν είναι άλλος από τον Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου. Το σύστημα ανακύκλωσης του νησιού είχε ήδη καταρρεύσει μήνες πριν τη φωτιά, χωρίς έγκυρη σύμβαση σε ισχύ, κάτι που εξηγεί γιατί υλικά αποθηκεύονταν μέσα στον ίδιο τον ΧΥΤΑ.

ΤΙ ΞΕΡΟΥΜΕ ΜΕΧΡΙ ΣΤΙΓΜΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ

Το μεσημέρι της Τρίτης 28 Ιουλίου ξέσπασε φωτιά εντός του περιφραγμένου χώρου του ΧΥΤΑ, στην γ Αγ. Χαράλαμπος/Ανερατζιά, σε σημείο γνωστό ως «Καμπί», όπου είχαν συσσωρευτεί κλαδιά και οικιακά απορρίμματα. Ερευνητές της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Κυκλάδων περιγράφουν μια «ανεξέλεγκτη χωματερή» περίπου 200-300 μέτρα εντός της περίφραξης, όπου δεν τηρούνταν τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας. Δεν αποκλείουν ούτε την αυτανάφλεξη των ήδη υπαρχόντων απορριμμάτων ούτε κάποια άλλη πηγή ανάφλεξης. Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών εκτιμά ότι η φωτιά κάλυψε περίπου 10.000 στρέμματα, ο καπνός έφτασε μέχρι την Κρήτη, εννέα οικισμοί εκκενώθηκαν μέσα στη νύχτα, και η γειτονική Αντίπαρος έμεινε προσωρινά χωρίς τρόπο διάθεσης των δικών της απορριμμάτων. Καθώς γράφουμε αυτό το κείμενο, η φωτιά δεν έχει ακόμα τεθεί υπό έλεγχο: μπαίνουμε σε δεύτερη νύχτα, με ανέμους έως και 10 μποφόρ να προβλέπονται.

Το γεγονός καλύφθηκε ευρέως: Καθημερινή, Εφημερίδα των Συντακτών, Πρώτο Θέμα, Τα Νέα, LiFO, Παριανός Τύπος, Φωνή της Πάρου, dnews και Athens Magazine το δημοσίευσαν τις επόμενες ημέρες, συμφωνώντας σε γενικές γραμμές για το πού και πώς ξεκίνησε.

ΟΙ ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ, ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ

Το πρωί της 30ής Ιουλίου συνελήφθησαν τέσσερα άτομα: ο Δήμαρχος Πάρου, Κωνσταντίνος Μπιζάς, ο Αντιδήμαρχος Καθαριότητας, Χρ. Μαούνης, ο οδηγός του απορριμματοφόρου που είχε παραδώσει το τελευταίο φορτίο στο σημείο, και εκπρόσωπος της εργολαβικής εταιρείας. Αντιμετωπίζουν κατηγορίες για εμπρησμό με ενδεχόμενο δόλο ή βαριά αμέλεια, συνολικό διοικητικό πρόστιμο €8.437,50, και οδηγήθηκαν ενώπιον του εισαγγελέα στη Σύρο. Η Πάρος ήταν μία από τις οκτώ συλλήψεις πανελλαδικά εκείνη την ημέρα που σχετίζονταν με πυρκαγιές· από την αρχή του 2026 έως τις 29 Ιουλίου, η χώρα κατέγραψε 624 πρόστιμα (€896.725,38) και 232 συλλήψεις σε εθνικό επίπεδο για παραβάσεις πυροπροστασίας.

Οι εργαζόμενοι του Δήμου Πάρου πραγματοποίησαν 24ωρη προειδοποιητική στάση εργασίας στις 30 Ιουλίου, διαμαρτυρόμενοι για τη σύλληψη του συναδέλφου τους, του οδηγού.

Και δεν είναι μόνο οι εργαζόμενοι που αναρωτιούνται αν λογοδοτούν οι σωστοί άνθρωποι. Γιατί οι κατηγορίες σταματούν στον δήμαρχο και έναν οδηγό, και όχι στο ΦΟΔΣΑ; Πού βρίσκεται ο Περιφερειάρχης σε όλο αυτό; Ποιος «κατέχει» στην πραγματικότητα τον ΧΥΤΑ; Αναζητήσαμε απαντήσεις σε ακριβώς αυτά τα ερωτήματα, μέσα από δημόσια στοιχεία στα οποία έχει πρόσβαση ο καθένας (Διαύγεια, η πλατφόρμα διαφάνειας του ελληνικού κράτους).
Να τι βρήκαμε.

Η ΣΥΔΙΣΑΠΑ, ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΟ ΦΟΔΣΑ

Η ΣΥΔΙΣΑΠΑ (Σύνδεσμος Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Πάρου-Αντιπάρου) ήταν ο διαδημοτικός φορέας που λειτουργούσε τον ΧΥΤΑ πριν το ΦΟΔΣΑ, με δικούς της προϋπολογισμούς καταγεγραμμένους από το 2012 έως τα τέλη του 2020. Η παράδοση στο ΦΟΔΣΑ έγινε μέσα σε περίπου έναν μήνα, Φεβρουάριο-Μάρτιο 2021, με επίσημο πρωτόκολλο παράδοσης-παραλαβής με ημερομηνία 26 Μαρτίου 2021, που κατέγραφε ταμειακό υπόλοιπο €159.091,35 να μεταφέρεται από τους λογαριασμούς της ΣΥΔΙΣΑΠΑ σε αυτούς του ΦΟΔΣΑ.

Τι είναι όμως ακριβώς ο ΦΟΔΣΑ; Ο ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου είναι ο δημόσιος φορέας που έχει σήμερα, εκ του νόμου, την ευθύνη διαχείρισης στερεών αποβλήτων σε ολόκληρη την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, από την Πάρο μέχρι τη Ρόδο. Επικεφαλής του, ως Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, είναι ο Γεώργιος Χατζημάρκος, ο ίδιος άνθρωπος που υπογράφει προσωπικά, με αυτή ακριβώς την ιδιότητα, τις μηνιαίες απευθείας αναθέσεις προς την WATT που περιγράφουμε παρακάτω.

Η διαφορά ανάμεσα στη ΣΥΔΙΣΑΠΑ και το ΦΟΔΣΑ δεν είναι απλώς το όνομα. Η ΣΥΔΙΣΑΠΑ ήταν ένας μικρός διαδημοτικός σύνδεσμος (νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου), όπου οι δύο δήμοι, Πάρου και Αντιπάρου, αποφάσιζαν απευθείας για συμβάσεις και τιμολόγηση. Ο ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου, αντίθετα, συστάθηκε ως Ανώνυμη Εταιρεία, στην οποία η Περιφέρεια και κάθε δήμος που την απαρτίζει, από την Πάρο μέχρι τη Ρόδο, είναι υποχρεωμένοι να κατέχουν μετοχές. Η πολιτική τιμολόγησης και η ετήσια εισφορά κάθε δήμου αποφασίζονται πλέον στη Γενική Συνέλευση του ίδιου του ΦΟΔΣΑ, την οποία προεδρεύει ο ίδιος ο Περιφερειάρχης, όχι το δημοτικό συμβούλιο κάθε νησιού. Το δημοτικό συμβούλιο της Πάρου μπορεί να καταψηφίσει αυτή την πολιτική, αλλά δεν ελέγχει πλέον το πώς ανατίθενται οι εργασίες στον δικό του ΧΥΤΑ.

Αυτό που μετράει περισσότερο είναι το τι ακολούθησε. Ήδη από το 2022, σε συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου Πάρου, η ίδια η Διεύθυνση Προγραμματισμού του δήμου δήλωσε επισήμως ότι το λειτουργικό κόστος του ΧΥΤΑ είχε εκτοξευθεί από €280.000 το 2020 (η τελευταία πλήρης χρονιά της ΣΥΔΙΣΑΠΑ) σε προϋπολογιζόμενα €984.000 για το 2023, ποσό που ισοδυναμούσε σε πάνω από τα μισά έσοδα του δήμου από ανταποδοτικά τέλη. Η ίδια υπηρεσία ανέφερε δημόσια ότι σχεδόν όλες οι προμήθειες για τη λειτουργία του χώρου είχαν μετατοπιστεί σε απευθείας αναθέσεις ή διαπραγματευτικές διαδικασίες με ελάχιστες εκπτώσεις, σε έντονη αντίθεση με τους παλαιότερους ανοιχτούς διαγωνισμούς της ΣΥΔΙΣΑΠΑ, που πετύχαιναν εκπτώσεις 10-25%. Με άλλα λόγια, το μοτίβο που περιγράφουμε σε αυτή την ανάρτηση δεν είναι κάτι που ανακαλύψαμε το 2026. Ήταν ήδη καταγεγραμμένο δημοτικό παράπονο τέσσερα χρόνια πριν τη φωτιά. Το δημοτικό συμβούλιο καταψήφισε την τιμολογιακή πολιτική του ΦΟΔΣΑ εκείνη τη χρονιά και ζήτησε πίσω τα €159.091,35 από την παράδοση. Η ίδια συνεδρίαση επισήμανε ότι το τείχος αντιστήριξης του ΧΥΤΑ ήταν «ένα βήμα πριν την κατάρρευση» λόγω υπερφόρτωσης, με απορρίμματα ήδη διάσπαρτα στη γύρω περιοχή «όπου τα πηγαίνει ο άνεμος».

Ο ΦΟΔΣΑ, από την πλευρά του, δεν λειτουργεί ο ίδιος τους ΧΥΤΑ και τις μονάδες ανακύκλωσης. Αναθέτει αυτή την εργασία σε ιδιωτικές εταιρείες. Ποια εταιρεία κατέχει λοιπόν αυτή τη σύμβαση στην Πάρο;

ΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΗΝ WATT

Ο εργολάβος που αναφέρουν τα δημοσιεύματα έχει όνομα: WATT Ανώνυμη Εταιρεία Τεχνικών και Περιβαλλοντικών Έργων, γνωστή στην αγορά ως WATT Α.Ε. Μέχρι τα τέλη του 2024 λειτουργούσε με παλαιότερη επωνυμία, ίδιο ΑΦΜ, ίδια έδρα στην Αθήνα, απλώς αλλαγή επωνυμίας. Δεν πρόκειται για μικρή τοπική εταιρεία. Ανήκει στον ευρύτερο Όμιλο WATT, μια εταιρεία διαχείρισης αποβλήτων με 35+ χρόνια παρουσίας στον κλάδο, η οποία αυτοπροσδιορίζεται ως ένας από τους μεγαλύτερους παίκτες της κυκλικής οικονομίας στην Ελλάδα και φέρεται να εξετάζει είσοδο στο χρηματιστήριο. Λειτουργεί μονάδες διαλογής ανακυκλώσιμων στο Κορωπί, τη Φυλή και την Πάρο, με συνολική δυναμικότητα 140.000 τόνων, καθώς και μονάδες βιοαερίου ΧΥΤΑ στη Χαλκίδα και την Κέρκυρα. Νόμιμος εκπρόσωπός της είναι ο Αθανάσιος (Θανάσης) Κατρής.

ΟΙ ΜΗΝΙΑΙΕΣ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΑΝΑΘΕΣΕΙΣ: ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Ο ΧΥΤΑ

Μια «απευθείας ανάθεση» είναι ακριβώς αυτό που ακούγεται: ο φορέας αναθέτει την εργασία σε μια εταιρεία χωρίς διαγωνισμό, χωρίς άλλους υποψήφιους στο παιχνίδι. Είναι νόμιμη, και προορίζεται για μικρές, επείγουσες ή προσωρινές ανάγκες. Το πρόβλημα είναι όταν γίνεται ο πάγιος τρόπος λειτουργίας ολόκληρου ενός ΧΥΤΑ, μήνα με τον μήνα, για χρόνια.

Αυτό ακριβώς συμβαίνει στην Πάρο. Από τα μέσα του 2022 (μετά από ένα σύντομο διάστημα με μια τοπική εταιρεία, την Τσώλης Ι.Κ.Ε., στην αρχή εκείνης της χρονιάς) μέχρι την τελευταία επιβεβαιωμένη ανάθεση στις 29 Απριλίου 2026, η λειτουργία του ΧΥΤΑ Πάρου ανατίθεται στην WATT μέσω μιας αδιάκοπης αλυσίδας μηνιαίων απευθείας αναθέσεων, η καθεμία περίπου €30.000-37.000. Δεν βρήκαμε ανανέωση αυτής της σύμβασης ανάμεσα στις 29 Απριλίου 2026 και τη φωτιά στις 28 Ιουλίου, ένα κενό περίπου τριών μηνών που παραμένει ανοιχτό ερώτημα.

Και να το κομμάτι που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν: κάθε μία από αυτές τις μηνιαίες αναθέσεις υπογράφεται προσωπικά από τον ίδιο άνθρωπο, τον Γεώργιο Χατζημάρκο, με την ιδιότητά του ως Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου. Ο ίδιος αυτός Γεώργιος Χατζημάρκος είναι, ταυτόχρονα, ο εκλεγμένος Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου. Με άλλα λόγια, το πρόσωπο που διοικεί την Περιφέρεια είναι και το πρόσωπο που, μήνα με τον μήνα, υπογράφει προσωπικά τις απευθείας πληρωμές του δικού του φορέα προς την ίδια εταιρεία, χρόνο με τον χρόνο.
Ο Ιωάννης Σπιλάνης, ο οποίος ερεύνησε ανεξάρτητα τα έγγραφα προμηθειών του ΦΟΔΣΑ, επεσήμανε ότι το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται και στο ΚΗΜΔΗΣ, το ξεχωριστό κεντρικό μητρώο δημοσίων συμβάσεων της χώρας: επαναλαμβανόμενες δίμηνες αναθέσεις «Λειτουργίας», καθεμία καρφωμένη ακριβώς στα €30.000, λίγο κάτω από το νόμιμο όριο για απευθείας ανάθεση — ανεξάρτητη επιβεβαίωση, σε ένα δεύτερο κρατικό μητρώο, του ίδιου εργολάβου και της ίδιας υπογραφής.

ΜΙΑ ΣΥΜΒΑΣΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ, ΠΕΝΤΕ ΜΗΝΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗ ΦΩΤΙΑ

Ψάχνοντας πιο βαθιά στα έγγραφα του ΚΗΜΔΗΣ, βρήκαμε κάτι ακόμα, στο κενό ανάμεσα σε δύο από τις καταγεγραμμένες αναθέσεις: στις 4 Μαρτίου 2026, ο ΦΟΔΣΑ υπέγραψε μια ξεχωριστή απευθείας ανάθεση αποκλειστικά για πυροπροστασία, ακριβώς στο σημείο που θα καιγόταν αργότερα. Η δουλειά: ο καθαρισμός συσσωρευμένων επί χρόνια αιωρούμενων απορριμμάτων γύρω από τον ίδιο τον ΧΥΤΑ Αγ. Χαράλαμπος, με επίκληση της ίδιας της Πυροσβεστικής Διάταξης για τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών. Δέκα εργάτες, δέκα ημέρες, €25.000, υπογεγραμμένη από τον Χατζημάρκο. Ό,τι κι αν πέτυχε αυτός ο καθαρισμός, προφανώς δεν ήταν αρκετό, ή δεν κράτησε.

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΩΝ €7,1 ΕΚΑΤ., ΠΕΝΤΕ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗ ΦΩΤΙΑ

Στις 22 Ιουνίου 2026, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και ο ΦΟΔΣΑ υπέγραψαν μια πολύ μεγαλύτερη σύμβαση έργου με την ίδια εταιρεία, την WATT, ύψους €7.114.893,56 πλέον ΦΠΑ, με τίτλο «Δράσεις για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αστικών Αποβλήτων Πάρου και Αντιπάρου». Ανάμεσα στα έργα: η κατασκευή της Β’ Φάσης και η αναβάθμιση της μονάδας επεξεργασίας στραγγισμάτων στον ίδιο ΧΥΤΑ που θα καιγόταν πέντε εβδομάδες αργότερα.

Την υπέγραψαν, κατ’ όνομα, ξανά ο Γεώργιος Χατζημάρκος, ως Περιφερειάρχης και πρόεδρος του ΦΟΔΣΑ, ο Απόστολος Ασπράκης, Αντιπεριφερειάρχης, εκ μέρους της Περιφέρειας, και ο Αθανάσιος Κατρής, εκ μέρους της WATT.

Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ

Η μονάδα διαλογής ανακυκλώσιμων της Πάρου, σε λειτουργία από το 2015, σταμάτησε να λειτουργεί. Ο ΦΟΔΣΑ είχε προκηρύξει κανονικό διαγωνισμό το 2025 (ανακοινώθηκε τον Απρίλιο του 2025, προϋπολογισμός €294.060) για να βάλει επιτέλους τη διαχείριση των ανακυκλώσιμων του νησιού σε τυπική, ανταγωνιστική βάση. Δύο εταιρείες κατέθεσαν προσφορά: η WATT και η Greenmedia. Η WATT ανακηρύχθηκε προσωρινή ανάδοχος τον Ιούλιο του 2025, όμως αφού και οι δύο εταιρείες προσέφυγαν στην Αρχή Εξέτασης Προδικαστικών Προσφυγών, τελικά αποκλείστηκε και η ίδια η WATT, λόγω τεχνικών ελλείψεων στη δική της προσφορά. Το αποτέλεσμα: τον Νοέμβριο του 2025, ολόκληρος ο διαγωνισμός ακυρώθηκε, χωρίς κανέναν ανάδοχο. Δεν βρήκαμε νέα προκήρυξη έκτοτε.
Μέσα σε αυτό το κενό, από 1η Μαΐου 2026, δημαρχιακή απόφαση επέτρεψε την προσωρινή αποθήκευση του συσσωρευμένου όγκου ανακυκλώσιμων στον σταθμό μεταφόρτωσης και στον ίδιο τον ΧΥΤΑ. Η έκτακτη σύμβαση για τη μεταφορά αυτού του όγκου στην Αττική οριστικοποίησε τους αναδόχους της μόλις στις 30 Ιουλίου, την επόμενη ημέρα της φωτιάς.

ΟΙ ΔΙΚΕΣ ΜΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Πριν από τρία χρόνια είχαμε τραβήξει εναέριες φωτογραφίες ακριβώς αυτού του χώρου. Ήδη τότε έδειχναν σκουπίδια και ανακυκλώσιμα διάσπαρτα πολύ πέρα από τα όρια του λάκκου. Μια ευρύτερη δορυφορική εικόνα του Google από το 2020 αποκαλύπτει το σημάδι μιας άλλης μεγάλης φωτιάς που ξέσπασε εκεί στο παρελθόν, κάτι που πολύς κόσμος στην Πάρο θυμάται ακόμα. Αυτό το σημάδι ήταν ακόμα ορατό γύρω από τον ΧΥΤΑ, αν κοιτάξει κανείς τη δορυφορική εικόνα. Δεν πρόκειται για μια νέα κατάσταση που εμφανίστηκε ξαφνικά. Είναι ο τρόπος που λειτουργεί ο χώρος εδώ και χρόνια, και τώρα υπάρχει τεκμηρίωση που το αποδεικνύει — ούτε καν είναι η πρώτη φορά που καίγεται.

Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ, ΚΑΙ Η ΑΛΛΗ ΤΟΥ ΠΛΕΥΡΑ

Αξίζει να ειπωθεί, γιατί βοηθά να κατανοήσουμε τον άνθρωπο πίσω από τον τίτλο. Δύο μήνες πριν τη φωτιά, τον Μάιο του 2026, ο ίδιος ο Κώστας Μπιζάς έγραψε δημόσια στο αρμόδιο Υπουργείο όταν η Πάρος έχασε χρηματοδότηση για ένα ξεχωριστό έργο, τη «Δημιουργία Πράσινων Σημείων για την Πάρο» (€1.990.000, δύο κέντρα ανακύκλωσης σχεδιασμένα για την Παροικιά και τη Νάουσα). Χαρακτήρισε την ανάκληση της χρηματοδότησης «θεσμική ομολογία αποτυχίας» του ίδιου του Υπουργείου, και ζήτησε δημόσια να μάθει ποιος ήταν υπεύθυνος. Δεν είναι λόγια κάποιου που αποφεύγει τη σύγκρουση με την Αθήνα.

Το 2023, ως υποψήφιος, είχε κρατήσει την αντίθετη θέση απέναντι στο ΦΟΔΣΑ: υπερασπίστηκε δημόσια τον φορέα απέναντι στον τότε δήμαρχο Μάρκο Κοβαίο, αποδίδοντάς του την πίστωση ότι εξασφάλισε επιτέλους χρηματοδότηση που ο προκάτοχός του είχε αποτύχει να διασφαλίσει. Τον εμπιστευόταν, όπως πολύς κόσμος τότε.

Κάτι ακόμα, για την ακρίβεια: την επόμενη ημέρα της φωτιάς, στις 29 Ιουλίου, πριν από τη δική του σύλληψη, ο Μπιζάς δήλωσε στο aftodioikisi.gr ότι η ευθύνη του δήμου πάνω στον ΧΥΤΑ «σταματάει στη διάθεση των απορριμμάτων», και έδειξε τον ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου ως τον υπεύθυνο φορέα. Ο ΦΟΔΣΑ δεν απάντησε στις ερωτήσεις του δημοσιογράφου. Άρα ο δήμαρχος έδειξε προς τη σωστή κατεύθυνση, δημόσια, μία μόλις ημέρα μετά τη φωτιά αντί πριν από αυτήν.

Τρεις στιγμές, μία εικόνα: ένας δήμαρχος που ξέρει να αντιπαρατίθεται δημόσια με την Αθήνα όταν το κρίνει δικαιολογημένο. Το έκανε για τα Πράσινα Σημεία, και το έκανε δείχνοντας τον ΦΟΔΣΑ αμέσως μετά τη φωτιά. Αυτό που δεν φαίνεται να έκανε είναι να ασκήσει την ίδια δημόσια πίεση νωρίτερα, πριν συμβεί η καταστροφή. Δεν γράφουμε αυτό για να τον απαλλάξουμε ή να τον καταδικάσουμε. Είναι κομμάτι της ίδιας ιστορίας.

ΤΙ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΑΝΟΙΧΤΟ

Δεν βρήκαμε κανένα δημόσιο στοιχείο που να επιβεβαιώνει αν υπήρχε έγκυρη σύμβαση λειτουργίας, ή προσωπικό, την ημέρα της φωτιάς. Δεν βρήκαμε καμία ένδειξη ότι ο διαγωνισμός ανακύκλωσης έχει επαναπροκηρυχθεί. Η ίδια η σύμβαση λειτουργίας της WATT απαιτούσε τη διατήρηση αποθέματος τουλάχιστον 250 κ.μ. χώματος ειδικά για την κατάσβεση εστιών πυρκαγιάς στο μέτωπο του ΧΥΤΑ. Υπήρχε αυτό το απόθεμα, και χρησιμοποιήθηκε, στις 28 Ιουλίου; Δεν προσπαθούμε να καταδικάσουμε κανέναν εκ των προτέρων. Ζητάμε δημόσιες απαντήσεις, από τον ΦΟΔΣΑ και την Περιφέρεια: υπήρχε σύμβαση σε ισχύ στις 28 Ιουλίου; Ποιος επέβλεπε τον χώρο; Και πότε θα αποκτήσει επιτέλους η Πάρος ένα σύστημα ανακύκλωσης που λειτουργεί σε κανονική, ελεγμένη βάση;

Στην Πάρο η καταστροφή είναι τεράστια

Της Κίνησης Πολιτών Πάρου και της Τόνιας Παντελαίου.

Η φωτιά πέρασε γύρω από το Καμάρι, αλλά δεν έφτασε στον κεντρικό οικισμό. Ξεκίνησε απο το ΧΥΤΑ της Πάρου. Είναι προφανές ότι υπάρχουν βαριές ευθύνες σχετικά με την φροντίδα του ΧΥΤΑ, για τη λειτουργία του οποίου την πολιτική ευθύνη έχει η Περιφέρεια και την διαχείριση ιδιώτης.

Η καταστροφή είναι τεράστια και μη επανορθώσιμη. Η βιοποικιλότητα της κυκλαδίτικης γης είναι πολύ μεγαλύτερη απο εκείνη των μεγάλων ηπειρωτικών δασών και πολύ πιο ευαίσθητη. Οι φίδες μας, είδος κέδρων, είναι υπεραιωνόβια δέντρα, που μεγαλώνουν με εξαιρετικά αργό ρυθμό. Τα δάση από φίδες που κάηκαν, χρειάζονται ίσως και έναν αιώνα για να ξαναγίνουν, αν ξαναγίνουν ποτέ.

Τα μελίσσια που κάηκαν, πολύ δύσκολα θα ξαναγίνουν, γιατί τα θυμάρια εξαφανίστηκαν και είναι αμφίβολο αν οι μελισσοκόμοι , που έτσι κι αλλοιώς επιβίωναν δύσκολα, θα έχουν τις αντοχές να ξαναπροσπαθήσουν, σε ένα τόπο που διώχνει, αντί να ενισχύει, κάθε δραστηριότητα στον πρωτογενή τομέα.

Οι αρχαίες υποδομές της παριανής εξοχής (πεζούλες, ξερολιθιές, αναβαθμίδες), μένοντας χωρίς καθόλου βλάστηση, θα σταματήσουν να λειτουργούν ως ΄σουρωτήρια΄ που συγκρατούν το νερό της βροχής και εμπλουτίζουν τους υπόγειους υδροφορείς, Η διάβρωση των εδαφών θα ενταθεί δραματικά.

Τα λίγα κοπάδια που διατηρούσαν οι ελάχιστοι πλέον κτηνοτρόφοι που είχαν απομείνει στην περιοχή (μάλλον οι 2-3 τελευταίοι της Πάρου) δεν θα έχουν να βοσκήσουν. Το πιθανότερο είναι ότι θα τα παρατήσουν και αυτοί.

Μερικά από τα ενδημικά φυτά μας (ακόμα και μικρές άγριες ορχιδέες υπήρχαν!), τα φασκόμηλα, η ρίγανη, μπορεί να ξαναγίνουν (με τους πολύ αργούς ρυθμούς που χαρακτηρίζουν αυτού του είδους τη βλάστηση), πολλά δεν θα ξαναγίνουν ποτέ, γιατί καταστράφηκε ο φυσικός τους βιότοπος.

Η ορεινή περιοχή που κάηκε, ήταν το τελευταίο αλώβητο (δηλαδή άκτιστο!) κομμάτι του μικρού μας νησιού, που κάποτε, δηλαδή το 1978, είχε χαρακτηριστεί επίσημα, από το Υπουργείο Πολιτισμού, ως Τόπος Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλους.

Η Πάρος δεν ήταν ξερονήσι. Το κάναμε όμως.

Οι ευθύνες είναι τεράστιες και δεν αφορούν μόνο τους άμεσα εμπλεκόμενους, πολιτικά ή διαχειριστικά υπεύθυνους. Αφορούν και ένα μεγάλο μέρος της παριανής κοινωνίας που δεν αντέδρασε ποτέ και δεν αντιδρά και τώρα. Και, ακόμα χειρότερα, ακόμα και αν αποδοθούν ευθύνες (πράγμα μάλλον απίθανο), ακόμα και αν κάποιοι αρχίσουν, έστω και καθυστερημένα, να συνειδητοποιούν και να νοιάζονται, δυστυχώς, τίποτα από αυτά δεν θα κάνει τις φίδες, τις ορχιδέες και τα θυμάρια να ξαναγίνουν

Τα βουνά από σκουπίδια που τα κρύβουμε κάτω από το χαλί

Του Νίκου Χρυσόγελου

Πρ Ευρωβουλευτής Πράσινοι,

Πρώην Περιφερειακός Σύμβουλος Ν. Αιγαίου επικεφσλής του Οικολογικού Ανέμου

Εντεταλμένος Σύμβουλος Δήμου Αθηναίων για το Κλιματικό Σύμφωνο

Η φωτιά που έκαψε το 10% του νησιού και προκάλεσε μεγάλη καταστροφή ξεκίνησε από το χώρο ταφής των απορριμμάτων. Κοιτάμε τον αριθμό τουριστών και τα έσοδα από τον τουρισμό αλλά δεν κοιτάμε τις επιπτώσεις, τα προβλήματα που δημιουργούνται. Ένα από τα πιο σοβαρά είνσι τα βουνά από σκουπίδια.

Η πυρκαγιά στην Πάρο είναι άλλη μια καταστροφή, που θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί.

Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου ανέλαβε την διαχείριση των Χώρων Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων στα νησιά. Άφησε τους δήμους στην άκρη. Πρόεδρος στον ΦΟΣΔΑ είναι ο Περιφερειάρχης. Τον ΧΥΤΑ διαχειρίζονταν ιδιώτης που μαζί με τα απορρίμματα συγκέντρωνε στον ίδιο χώρο και τα ανάμεικτα ανακυκλώσιμα. Και η φωτιά έκαψε μια πολύ μεγάλη έκταση. Γιατί συνελήφθηκε τότε ο δήμαρχος και ο αντιδήμαρχος Πάρου αντί για τον Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου που έχει την ευθύνη?

Επειδή ξέρω την Πάρο και τα περισσότερα νησιά δεν είναι η πρώτη φορά που ξεσπά πυρκαγιά από σκουπιδότοπο ή έστω από ένα καλύτερα οργανωμένο ΧΥΤΑ. Ξέρω καλά την κατάσταση στα νησιά ως νησιώτης και ως εκλεγμένος το 2010 Περιφερειακός Σύμβουλος Νοτίου Αιγαίου (επικεφαλής του Οικολογικού Ανέμου).

Συμμετέχοντας στην Επιτροπή του Υπουργείου Περιβάλλοντος για μια δεκαετία (1999-2009) – εκπροσωπώντας τον οικολογικό χώρο και αμισθί – που προετοίμασε και παρακολουθούσε την εφαρμογή της νομοθεσίας για την εναλλακτική διαχείριση των απορριμμάτων, είχα επιμείνει πολύ, και είχα καταφέρει να πείσω, για την χωριστή συλλογή των απορριμμάτων στα νησιά. Έτσι ξεκίνησαν πολύ πετυχημένα προγράμματα με χωριστούς κάδους για χαρτί, για μέταλλα, για γυαλί, για πλαστικά κλπ στα νησιά, μεταξύ των οποίων η Πάρος, η Σίφνος, η Σύρος (ξανά) κλπ. Ήταν από τα πιο πετυχημένα και με ελάχιστα υπολείμματα προγράμματα ανακύκλωσης, επιβεβαιώνοντας την επιμονη μου ότι με σωστή οργάνωση κι εκπαίδευση οι νησιωτικές κοινωνίες θα έδιναν το καλό παράδειγμα και για την υπόλοιπη χώρα.

Μερικά μόλις χρόνια μετά τα προγράμματα εγκαταλείφθηκαν. Μπήκε ένας μόνο κάδος για όλα τα ανακυκλώσιμα μαζί (ο μπλε). Οι υπόλοιποι κάδοι παρέμειναν για να μπερδεύουν. Κυριάρχησε η λογική ότι διαχείριση απορριμμάτων είναι η συλλογή και μεταφορά τους σε ΧΥΤΑ και ότι αυτό σημαίνει για τόπους με ευαίσθητο περιβάλλον και περιορισμένο χώρο.

Η αντίφαση είναι ότι έχουμε μια από τις καλύτερες νομοθεσίες σε ευρωπαικό επίπεδο για τη διαχείριση σειράς διαφορετικών αποβλήτων. Δυστυχώς, η υλοποίησή της απασχολεί ελάχιστους. Ξοδεύουμε ανοήτως τεράστια ποσά σε οχήματα, κάδους, εργολαβίες, μεταφορές, ταφή σε ΧΥΤΑ. Αντί να επικεντρώσουμε στην προσπάθεια μείωσης των απορριμμάτων, την κυκλική οικονομία και τη μείωση της σπατάλης πολλών δις για τα σκουπίδια. Μεγάλοι τζίροι χωρίς αποτέλεσμα. Και όμως πχ τα πλαστικά μπουκάλια θα μπορούσαν να μειωθούν κατά 80% αν υπήρχε ολοκληρωμένη πολιτική για το νερό στα νησιά.

Και άλλο ένα σοβαρό πρόβλημα που δεν συζητάνε. Που θα πάνε τα βουνά από σκουπίδια που συσσωρεύονται τώρα στους δρόμους, αφού στον ΧΥΤΑ δεν μπορούν να πάνε;