Η εισήγηση είχε έντονα πρακτικό και διοικητικό χαρακτήρα, καθώς επικεντρώθηκε στις αλλαγές που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινή λειτουργία των Δημοτικών Συμβουλίων και των Δημοτικών Επιτροπών, τις παρατάξεις, τους αντιδημάρχους, τη δημοσιότητα των συνεδριάσεων και τη διαδικασία λήψης και δημοσίευσης των αποφάσεων. Όπως επισημάνθηκε, οι αλλαγές στο σύστημα διακυβέρνησης δεν είναι συνολικά ανατρεπτικές, υπάρχουν όμως συγκεκριμένες νέες ρυθμίσεις που απαιτούν άμεση προσαρμογή των Δήμων.

Κάθε Δημοτικό Συμβούλιο καταρτίζει τον δικό του Κανονισμό Λειτουργίας

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στους Κανονισμούς Λειτουργίας των Δημοτικών Συμβουλίων. Στον νέο Κώδικα δεν υφίσταται πλέον εξουσιοδότηση για την έκδοση υπουργικής απόφασης με πρότυπο Κανονισμό Λειτουργίας. Κατά συνέπεια, κάθε Δημοτικό Συμβούλιο πρέπει να καταρτίσει τον δικό του Κανονισμό Λειτουργίας, ο οποίος εγκρίνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του. Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Εσωτερικών υπογράμμισε ότι αποτελεί σύσταση του Υπουργείου οι Δήμοι να προχωρήσουν άμεσα στην έκδοση των νέων κανονισμών τους. Η ανάγκη αυτή συνδέεται και με τις γνωμοδοτικές επιτροπές του άρθρου 153, των οποίων η σύσταση είναι υποχρεωτική.

Συνεδριάσεις και εκτός Δημαρχείου

Μία ακόμη αλλαγή αφορά τον τόπο διεξαγωγής των συνεδριάσεων. Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα στον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου να αποφασίσει ότι η συνεδρίαση θα πραγματοποιηθεί εκτός του δημοτικού καταστήματος, αρκεί ο τόπος να βρίσκεται εντός της χωρικής έκτασης του Δήμου. Παράλληλα, διατηρούνται οι τρεις τρόποι συνεδρίασης:

• διά ζώσης,
• με τηλεδιάσκεψη,
• με μικτό τρόπο.

Δεν υπάρχει πλέον η προηγούμενη υποχρέωση πραγματοποίησης μίας διά ζώσης συνεδρίασης ανά μήνα.Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου που εγκυμονεί ή έχει γεννήσει. Για το χρονικό διάστημα που ορίζει ο νόμος, η συνεδρίαση πρέπει να πραγματοποιείται με μικτό τρόπο ή με τηλεδιάσκεψη, ενώ ρυθμίζεται ακόμη και ο τρόπος συμμετοχής του συγκεκριμένου μέλους σε μυστική ψηφοφορία. Αντίστοιχη πρόβλεψη ισχύει και για τη Δημοτική Επιτροπή.

Πρόσκληση τρεις πλήρεις ημέρες πριν – Μαζί και οι εισηγήσεις

Σημαντική πρακτική αλλαγή αφορά την πρόσκληση για την τακτική συνεδρίαση. Η πρόσκληση πρέπει να κοινοποιείται τρεις πλήρεις ημέρες πριν από τη συνεδρίαση και να συνοδεύεται από τις εισηγήσεις των υπηρεσιών. Η ρύθμιση αυτή, όπως τονίστηκε, απαιτεί πολύ καλύτερο προγραμματισμό και στενότερη συνεργασία μεταξύ δημοτικής αρχής και υπηρεσιών, ώστε οι εισηγήσεις να είναι εγκαίρως διαθέσιμες.Η πρόσκληση θα αποστέλλεται υποχρεωτικά και στον Πρόεδρο του Συμβουλίου Νέων, ο οποίος θα συμμετέχει με δικαίωμα λόγου. Η συγκεκριμένη ρύθμιση θα ενεργοποιηθεί μετά την πρώτη εκλογή των Συμβουλίων Νέων, η οποία, σύμφωνα με την εισήγηση, προβλέπεται από τον Φεβρουάριο του 2027. Στο Δημοτικό Συμβούλιο δύναται επίσης να προσκαλείται ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης και να λαμβάνει τον λόγο.

Τι αλλάζει στις διά περιφοράς συνεδριάσεις

Στις διά περιφοράς συνεδριάσεις δεν απαιτείται πλέον, κατά την έναρξη της διαδικασίας, ξεχωριστή απόφαση για τον κατεπείγοντα χαρακτήρα της συνεδρίασης. Για να είναι νόμιμη η συνεδρίαση πρέπει να συμμετέχουν τουλάχιστον τα 2/3 των μελών, ενώ για τη λήψη απόφασης απαιτείται η απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του Συμβουλίου, εκτός εάν για συγκεκριμένο θέμα προβλέπεται αυξημένη πλειοψηφία.

Υποχρεωτική ένταξη θεμάτων της αντιπολίτευσης

Ο νέος Κώδικας εισάγει και συγκεκριμένο ελάχιστο αριθμό θεμάτων που πρέπει να εντάσσονται στην ημερήσια διάταξη μετά από πρόταση των επικεφαλής των παρατάξεων της μειοψηφίας. Ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου υποχρεούται να εντάσσει ανά έτος:τρία θέματα που προτείνονται από τον επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας και ένα θέμα από κάθε επικεφαλής των λοιπών παρατάξεων της μειοψηφίας. Πρόκειται για τον ελάχιστο αριθμό που προβλέπει ο νόμος και ο Πρόεδρος μπορεί να εντάξει περισσότερα.

Τι γίνεται όταν δεν υπάρχει απαρτία

Νέα διαδικασία προβλέπεται και για την επανειλημμένη έλλειψη απαρτίας. Εάν μετά από δύο συνεχείς προσκλήσεις το Δημοτικό Συμβούλιο δεν έχει απαρτία, συνεδριάζει ύστερα από τρίτη πρόσκληση, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί το νωρίτερο 24 ώρες μετά τη δεύτερη διαπίστωση έλλειψης απαρτίας. Στην περίπτωση αυτή η συνεδρίαση μπορεί να πραγματοποιηθεί με παρουσία περισσότερων από το 1/4 συν ένα των μελών, ενώ αποφάσεις μπορούν να ληφθούν μόνο για τα θέματα που είχαν εγγραφεί στην ημερήσια διάταξη της πρώτης πρόσκλησης.

Δυνατότητα μυστικής ψηφοφορίας

Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η δυνατότητα διεξαγωγής μυστικής ψηφοφορίας όχι μόνο στις περιπτώσεις όπου αυτή προβλέπεται ρητά από τον νόμο. Το Δημοτικό Συμβούλιο μπορεί πλέον να αποφασίσει τη διεξαγωγή μυστικής ψηφοφορίας με την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του.

Πρακτικά και αποφάσεις – Τι πρέπει να αναρτάται

Η εισήγηση έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στην τήρηση των πρακτικών. Τα πρόχειρα πρακτικά προηγούνται των επίσημων και υπογράφονται από τον Πρόεδρο και τον Γραμματέα του Συμβουλίου και όχι από τους δημοτικούς συμβούλους. Σε περίπτωση απουσίας του Γραμματέα υπογράφονται μόνο από τον Πρόεδρο, ενώ εάν απουσιάζει ο Πρόεδρος υπογράφονται από τον Αντιπρόεδρο.Τα επίσημα πρακτικά καταρτίζονται με πρόσφορο ηλεκτρονικό μέσο, μεταφέρονται σε κείμενο ηλεκτρονικής μορφής και υπογράφονται ψηφιακά από τον Πρόεδρο και τον Γραμματέα. Μέχρι να εξασφαλιστεί η απαιτούμενη ηλεκτρονική υπογραφή μπορούν να υπογράφονται με φυσική υπογραφή. Τα πρακτικά αναρτώνται κατά το πλήρες περιεχόμενό τους στην ιστοσελίδα του Δήμου, με απόκρυψη τυχόν ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων ιδιωτών.Επιπλέον, έως πέντε ημέρες μετά τη συνεδρίαση πρέπει να αναρτάται στην ιστοσελίδα του Δήμου πίνακας με:

• τα θέματα που συζητήθηκαν,
• τον αριθμό των αποφάσεων,
• περίληψη του περιεχομένου τους,
• την ψήφο της μειοψηφίας.

Διαφορετικοί κανόνες δημοσιότητας ισχύουν για τις ατομικές και τις κανονιστικές πράξεις.Για τις κανονιστικού περιεχομένου αποφάσεις προβλέπεται ανάρτηση του πλήρους κειμένου στην ιστοσελίδα και ευρύτερη δημοσιοποίηση. Μάλιστα, για συγκεκριμένες κατηγορίες αποφάσεων, μεταξύ των οποίων τοπικές κανονιστικές αποφάσεις και αποφάσεις που προβλέπονται ειδικά από τον Κώδικα, προβλέπεται δημοσίευση του πλήρους περιεχομένου σε δύο ημερήσιες ή εβδομαδιαίες εφημερίδες.

Υποχρεωτική διαδικτυακή μετάδοση των συνεδριάσεων

Ο νέος Κώδικας δίνει ιδιαίτερο βάρος στη δημοσιότητα των συνεδριάσεων. Προβλέπεται υποχρεωτική ταυτόχρονη μετάδοση της δημόσιας συνεδρίασης, με ανάρτηση σχετικού συνδέσμου στην ιστοσελίδα του Δήμου ή σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι συμμετέχοντες και όσοι παρακολουθούν πρέπει να ενημερώνονται ότι η συνεδρίαση μεταδίδεται διαδικτυακά και ότι πραγματοποιείται επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, εικόνας και φωνής. Εφόσον κάποιος συμμετέχων δεν επιθυμεί την επεξεργασία αυτή, πρέπει να παρέχεται εναλλακτικός τρόπος συμμετοχής, όπως η έγγραφη υποβολή ερώτησης, και να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να μη μεταδίδεται η εικόνα ή η φωνή του. Οι Δήμοι είναι αυτοτελώς υπεύθυνοι επεξεργασίας για τα δεδομένα που εισάγουν και διαχειρίζονται.

Μεγάλες αλλαγές στις δημοτικές παρατάξεις

Ένα από τα σημεία στα οποία ο νέος Κώδικας επιφέρει ουσιαστικότερες αλλαγές είναι η λειτουργία των δημοτικών παρατάξεων. Η ανεξαρτητοποίηση συμβούλου πραγματοποιείται με δήλωσή του, η οποία δεν ανακαλείται. Η διαγραφή συμβούλου από παράταξη γίνεται πλέον με απόφαση του επικεφαλής της παράταξης και όχι με απόφαση της πλειοψηφίας των μελών της. Και η συγκεκριμένη απόφαση δεν ανακαλείται. Ο σύμβουλος που ανεξαρτητοποιείται ή διαγράφεται χάνει τα αξιώματα που απέκτησε ως μέλος της παράταξής του, όπως θέση αντιδημάρχου, συμμετοχή στο Προεδρείο, στη Δημοτική Επιτροπή ή σε άλλα συλλογικά όργανα. Δεν μπορεί να ενταχθεί σε άλλη υφιστάμενη παράταξη, μπορεί όμως να επανενταχθεί στην παράταξη με την οποία εξελέγη, εφόσον το αποφασίσει ο επικεφαλής της.

Ανεξάρτητοι σύμβουλοι μπορούν να δημιουργήσουν νέα παράταξη

Μία από τις σημαντικές καινοτομίες είναι ότι ανεξαρτητοποιημένοι ή διαγραφέντες δημοτικοί σύμβουλοι μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να συγκροτήσουν νέα παράταξη μειοψηφίας με κοινή δήλωσή τους προς το Προεδρείο. Στη δήλωση αναφέρονται το όνομα της νέας παράταξης και ο επικεφαλής της. Για τη δημιουργία της απαιτείται αριθμός μελών μεγαλύτερος από το 1/4 του συνολικού αριθμού των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου. Εάν στη συνέχεια χαθεί το συγκεκριμένο ποσοστό, η παράταξη λύεται αυτοδικαίως. Η νέα παράταξη δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να καταστεί παράταξη της πλειοψηφίας κατά τη διάρκεια της δημοτικής περιόδου, ακόμη και εάν αποκτήσει περισσότερα μέλη από την παράταξη του Δημάρχου.

Κάθε τέσσερις μήνες η ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας

Αλλαγή επέρχεται και στην ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας της δημοτικής αρχής. Η συνεδρίαση θα συγκαλείται πλέον το αργότερο κάθε τέσσερις μήνες. Στην ημερήσια διάταξη προβλέπεται δυνατότητα ένταξης επιπλέον θέματος από τον Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης, τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Νέων και άλλα πρόσωπα που ορίζει ο Κώδικας. Παράλληλα, τα ερωτήματα των δημοτικών συμβούλων μπορούν πλέον να αφορούν και αρμοδιότητες των νομικών προσώπων του Δήμου.

Τι αλλάζει στη Δημοτική Επιτροπή

Για τη Δημοτική Επιτροπή εφαρμόζονται σε μεγάλο βαθμό αντίστοιχες διατάξεις με αυτές του Δημοτικού Συμβουλίου ως προς τον τόπο και τον τρόπο συνεδρίασης, την πρόσκληση, τη δημοσιότητα, τη λήψη αποφάσεων, τα πρακτικά και τη δημοσίευση των αποφάσεων.Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες διαφοροποιήσεις.Στη Δημοτική Επιτροπή δεν προβλέπεται διά περιφοράς συνεδρίαση, ούτε διαδικασία ένταξης θέματος που προτείνεται από επικεφαλής παράταξης ή διεξαγωγής μυστικής ψηφοφορίας. Εάν μετά από δύο συνεχείς προσκλήσεις δεν επιτευχθεί απαρτία στη Δημοτική Επιτροπή, αρμόδιο για τη λήψη της απόφασης καθίσταται το Δημοτικό Συμβούλιο. Το ίδιο συμβαίνει εάν σε δύο συνεχείς συνεδριάσεις δεν επιτυγχάνεται η απαιτούμενη απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων μελών.Η Δημοτική Επιτροπή μπορεί επίσης να καταρτίζει και να δημοσιεύει τον δικό της Κανονισμό Λειτουργίας.

Αντιδήμαρχοι: Καταργείται ο ελάχιστος χρόνος θητείας

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αλλαγή που αφορά τους αντιδημάρχους. Οι αποφάσεις ορισμού τους μπορούν πλέον να ανακαλούνται οποτεδήποτε, χωρίς να προβλέπεται ελάχιστος χρόνος θητείας όπως ίσχυε στο προηγούμενο πλαίσιο. Με την απόφαση ορισμού προβλέπεται επίσης η σειρά αναπλήρωσης του Δημάρχου. Ο Δήμαρχος μπορεί να μεταβιβάζει στους αντιδημάρχους αρμοδιότητες καθ’ ύλην ή κατά τόπο.Υπάρχουν, όμως, δύο αρμοδιότητες που, σύμφωνα με την εισήγηση, δεν μπορούν να μεταβιβαστούν:ο πειθαρχικός έλεγχος του προσωπικού και η δικαστική εκπροσώπηση του Δήμου, οι οποίες παραμένουν στον Δήμαρχο.Η απόφαση ορισμού των αντιδημάρχων δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του Δήμου και στη «Διαύγεια».

Οι Δήμοι πρέπει να προσαρμοστούν άμεσα

Κλείνοντας την εισήγησή της, η Ρεγκίνα Βασιλάτου προσδιόρισε τις βασικές προκλήσεις της επόμενης περιόδου για τους Δήμους.Στην πρώτη γραμμή βρίσκεται η άμεση έκδοση των νέων Κανονισμών Λειτουργίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα.Παράλληλα, κρίσιμη θεωρείται η εκπαίδευση του προσωπικού στις νέες ψηφιακές και διοικητικές διαδικασίες, καθώς ο όγκος των νέων διατάξεων είναι μεγάλος και θα επηρεάσει άμεσα την καθημερινή λειτουργία των δημοτικών υπηρεσιών.Ιδιαίτερη προετοιμασία απαιτείται και για την τεχνική υποστήριξη της διαδικτυακής μετάδοσης των συνεδριάσεων, όπως και για την εξασφάλιση ψηφιακών υπογραφών.Τέλος, η εφαρμογή της νέας υποχρέωσης αποστολής των εισηγήσεων μαζί με την πρόσκληση του Δημοτικού Συμβουλίου καθιστά αναγκαίο τον καλύτερο συντονισμό ανάμεσα στη δημοτική αρχή και τις υπηρεσίες.Το μήνυμα της εισήγησης ήταν σαφές: ο νέος Κώδικας δεν αλλάζει απλώς επιμέρους διαδικασίες. Αυξάνει τις απαιτήσεις διαφάνειας, δημοσιότητας, ψηφιακής λειτουργίας και διοικητικού προγραμματισμού των Δήμων, δημιουργώντας ένα νέο πλαίσιο στο οποίο αιρετοί και υπηρεσιακά στελέχη καλούνται Δείτε και τις προηγούμενες παρουσιάσειςΠαρουσίαση ΕΕΤΑΑ: Οι 10 μεγάλες αλλαγές στη φιλοσοφία και τη λειτουργία Δήμων και Περιφερειών