Του Κωνσταντίνου (Ντίνου) Φούντη

Τα τελευταία χρόνια, η τουριστική ανάπτυξη στην πατρίδα μας έτρεξε με ρυθμούς πολύ ταχύτερους από τις υποδομές που όφειλαν να τη στηρίξουν. Τα δίκτυα ύδρευσης, η ενέργεια, η διαχείριση των απορριμμάτων, οι δρόμοι, τα λιμάνια και οι υπηρεσίες υγείας σχεδιάστηκαν δεκαετίες πριν, για πολύ μικρότερους πληθυσμούς. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: τους μήνες της αιχμής, οι νησιωτικοί προορισμοί καλούνται να λειτουργήσουν σαν πόλεις πολλαπλάσιου μεγέθους, φτάνοντας στα όρια της κατάρρευσης.

Το κόστος αυτής της πίεσης δεν αποτυπώνεται στα τουριστικά έσοδα. Επιβαρύνει τους μόνιμους κατοίκους, τους Δήμους, το περιβάλλον και, τελικά, το ίδιο το προϊόν που προσφέρουμε. Ένας τόπος που υποφέρει από λειψυδρία, κυκλοφοριακό έμφραγμα, ανεπαρκή καθαριότητα και υποβαθμισμένες υπηρεσίες χάνει σταδιακά την ίδια την ψυχή και την ελκυστικότητά του.

Η παγίδα των συνθημάτων και η πραγματικότητα της υπαίθρου

Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό περιβάλλον, καλούμαστε ως νησί να βρούμε συλλογικά την ταυτότητα και τους στόχους μας. Όχι αποσπασματικά, με εύκολες «ταμπέλες» εναλλακτικού τουρισμού χωρίς έργα υποδομής και χωρίς το απαραίτητο εργατικό και επιστημονικό δυναμικό. Χρειάζονται αποφάσεις ζωής. Δεν είναι δυνατόν να αναλωνόμαστε σε στενές διαμάχες για το ποιος θα αναστηλώσει το κτίριο του παλαιού Γυμνασίου ή για το «αγκαζάρισμα» της ξαπλώστρας στην παραλία, όταν το μέλλον του τόπου διακυβεύεται.

Παράλληλα, μας πλασάρουν την περίφημη ταμπέλα του «Πράσινου Νησιού». Μια ταμπέλα που σχεδιάζεται συχνά από συμβούλους μέσα από γυάλινα, κλιματιζόμενα γραφεία των Αθηνών — ανθρώπους που μετρούν τον τόπο μας με λογιστικά φύλλα και επιδοτούμενα προγράμματα, χωρίς να έχουν αγγίξει το χώμα.

Άραγε, ξέρουμε ή έχουν αντιληφθεί οι κάτοικοι, οι κτηνοτρόφοι, οι κυνηγοί, οι αλιείς και οι υπόλοιπες παραγωγικές τάξεις τι σημαίνει στην πράξη «Πράσινο Νησί»; Ή μήπως η έννοια σταματά απλώς στο χρώμα, λες και μιλάμε για τον Παναθηναϊκό ή για το δέντρο στην αυλή μας;

​Η οικολογία ως στάση και φιλοσοφία ζωής

​Η μεγαλύτερη αντίφαση της εποχής μας είναι ότι η προστασία του περιβάλλοντος μετατράπηκε σε μια ακόμα επικερδή βιομηχανία. Διάφοροι αυτόκλητοι «ειδικοί» θησαυρίζουν πουλώντας μελέτες που καταλήγουν στα συρτάρια. Όμως, η οικολογία δεν είναι οικονομική θεωρία, ούτε εργαλείο απορρόφησης κονδυλίων.

Η οικολογία είναι στάση, κουλτούρα και φιλοσοφία ζωής. Απέχει παρασάγγας από τις μέχρι σήμερα οικονομικές πρακτικές που διδάσκουν την αλόγιστη ανάπτυξη και την εξάντληση των φυσικών πόρων.

Η αυθεντική οικολογία δεν αγοράζεται και δεν επιβάλλεται με διατάγματα. Είναι βιωματική και αποτυπώνεται σε πολύ συγκεκριμένες, καθημερινές πράξεις:

Είναι η αλληλεγγύη και η ενίσχυση της τοπικής κοινωνίας.

Είναι η άχρηματη ανταλλακτική οικονομία, όπου η προσφορά και η συνεργασία αντικαθιστούν το στείρο κέρδος.

Είναι η μικρής κλίμακας ιδιοπαραγωγή ενέργειας για τις πραγματικές ανάγκες των κατοίκων, χωρίς την ισοπέδωση του βουνού και του τοπίου από βιομηχανικά συμφέροντα.

​Είναι η απόλυτη προστασία του φυσικού αναγλύφου και η δόμηση με παραδοσιακά, μη βιομηχανοποιημένα υλικά (πέτρα, πηλό, ασβέστη) που σέβονται την αρχιτεκτονική μας κληρονομιά.

​Είναι η σοφή διαχείριση του νερού, με την εκμετάλλευση και επανάχρηση του γκρίζου νερού για τις καλλιέργειες.

​Είναι η επί τόπου κομποστοποίηση των οργανικών υπολειμμάτων, που επιστρέφουν στη γη ως τροφή, κλείνοντας τον φυσικό κύκλο της ύλης.

Συγκεκριμένες Προτάσεις: Υποδομές, Ασφάλεια και Πολιτιστική Ταυτότητα

Για να περάσουμε από τα συνθήματα στην πράξη, ο σχεδιασμός για την Κάσο οφείλει να βασίζεται σε συγκεκριμένους πυλώνες:

​Πεζοπορικός Τουρισμός & Ασφάλεια: Η πολύ σωστή χάραξη και πιστοποίηση των περιπατητικών διαδρομών δεν αρκεί από μόνη της. Απαιτείται οργανωμένο διαφημιστικό πρόγραμμα διεθνούς έντασης, διοργάνωση παγκόσμιων συνεδρίων και, πάνω απ’ όλα, εκπαιδευμένο προσωπικό για την αντιμετώπιση ατυχημάτων στο πεδίο
.
​Θρησκευτικός Τουρισμός & Διάσωση Κειμηλίων: Δεν υπάρχει θρησκευτικός τουρισμός χωρίς στελεχωμένα μοναστήρια, εξειδικευμένους συντηρητές κειμηλίων και καταρτισμένους ξεναγούς. Απαιτείται άμεση συνεργασία με τις Εφορείες Αρχαιοτήτων για τη συντήρηση των εκκλησιών μας, θεσμοθέτηση ετήσιας έκθεσης φορητής θρησκευτικής εικόνας, διεξαγωγή σεμιναρίων αγιογραφίας στα μοναστήρια του Αγίου Γεωργίου και του Αη Μάμα, καθώς και μετατροπή μέρους της εκκλησίας της Παναγίας μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο του βαπτιστηρίου σε Εκκλησιαστικό Μουσείο.

​Ίδρυση Εικαστικού Μουσείου και Ιστορίας της Διασποράς: Δημιουργία μιας μόνιμης στέγης που θα αναδεικνύει την πλούσια ιστορία των Κασιωτών της Αιγύπτου και της διασποράς, παράλληλα με τη σύγχρονη εικαστική δημιουργία του νησιού
.
​Οικονομική Αυτοδυναμία κι Ανταποδοτικότητα: Ο τρόπος συντήρησης των υποδομών και η δημιουργία εσόδων δεν μπορούν να βασίζονται σε πρακτικές όπως τα δωρεάν λεωφορεία ή οι δωρεάν συναυλίες. Απαιτείται ανταποδοτικότητα με λογικό αντίτιμο, ώστε οι πόροι να επενδύονται ξανά στη συντήρηση του τόπου.

​Πραγματικό Πράσινο Περιβάλλον και Κυκλοφοριακό: Σε ένα πράσινο νησί είναι απαράδεκτο να μην υπάρχουν οργανωμένοι χώροι στάθμευσης εκτός οικισμών. Το αυτοκίνητο πρέπει να απομακρυνθεί από τα κέντρα των χωριών. Παράλληλα, τα σκάφη δεν επιτρέπεται να εγκαταλείπονται σε οικόπεδα, όταν το φυσικό τους περιβάλλον είναι ο οργανωμένος ελλιμενισμός.

Ώρα για έναν αυτοδύναμο σχεδιασμό

Αν το «πράσινο» δεν αποκτήσει περιεχόμενο που να ακουμπά τις πραγματικές ανάγκες του κτηνοτρόφου, του γεωργού, του μάστορα και του μόνιμου κατοίκου, θα παραμείνει άλλη μια επικοινωνιακή φούσκα.

Είναι η ώρα να προσπεράσουμε τους γυάλινους πύργους των τεχνοκρατών και να εμπιστευτούμε τη γνώση των ανθρώπων που μοχθούν στο πεδίο. Να αποφασίσουμε εμείς οι ίδιοι, συλλογικά και με μέτρο, ποιοι είμαστε, ποιον τόπο θέλουμε να παραδώσουμε στα παιδιά μας και ποιες είναι οι πραγματικές αντοχές της γης μας.

​* Ο Κωνσταντίνος (Ντίνος) Φούντης είναι
Τεχνολόγος ΔομικόςΜηχανικός ΕΔΕ Α΄ Τάξεως (συνταξιούχος)
Συντονιστής της Καλλιτεχνικής Ομάδας «ΚΑΣΙΩΤΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ» της ΚΑΣΙΟΣ ΚΟΙΝΣΕΠ
Μέλος του Συμβουλίου του κόμματος ΠΡΑΣΙΝΟΙ – Οικολογία
πρ. Υποψήφιος Βουλευτής & Υποψήφιος στην Τοπική Αυτοδιοίκηση με τους πράσινους