ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΟΥ ΤΣΙΚΑ*
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να κυβερνήσει σαν να μην υπήρχαν θεσμικά όρια στην εξουσία του. Αμφισβήτησε τους ελέγχους, αντιμετώπισε τους πολιτικούς αντιπάλους ως εχθρούς και διεκδίκησε για τον εαυτό του περιθώρια δράσης που δεν συνάδουν με τη δημοκρατική λογοδοσία. Τώρα ήρθε αντιμέτωπος με την εκλογική κρίση των πολιτών. Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου συνιστούν σοβαρή πολιτική ήττα για τον πρόεδρο των ΗΠΑ και αποδοκιμασία της αντίληψής του για την εξουσία. Η κάλπη υπενθύμισε ότι η εκλογική νίκη δεν αποτελεί λευκή επιταγή.
Η απομάκρυνση νεότερων και ισπανόφωνων ψηφοφόρων από τους Ρεπουμπλικάνους αποτελεί επίσης χαρακτηριστική ένδειξη των ρωγμών στην εκλογική συμμαχία του Τραμπ. Το αυξημένο κόστος ζωής, ο πληθωρισμός, η εργασιακή ανασφάλεια και οι κοινωνικές ανισότητες φαίνεται ότι βάρυναν στην εκλογική επιλογή αρκετών πολιτών, περισσότερο από τις πολιτισμικές αντιπαραθέσεις που προωθεί το κίνημα MAGA.
Οι Δημοκρατικοί κατάφεραν όχι μόνο να ανακόψουν την πολιτική δυναμική των Ρεπουμπλικάνων, αλλά και να διευρύνουν την εκλογική απήχηση τους. Οι νίκες τους σε Πολιτείες που θεωρούνταν παραδοσιακά προπύργια των Ρεπουμπλικάνων, δείχνουν ότι μπόρεσαν να προσελκύσουν ψηφοφόρους πέρα από τον στενό κομματικό χώρο τους. Για τους Δημοκρατικούς, η νίκη αυτή αποτελεί σημαντική ευκαιρία πολιτικής επανεκκίνησης. Απέδειξαν ότι μπορούν να συγκροτήσουν μια ευρύτερη εκλογική συμμαχία και να διεκδικήσουν ξανά την εμπιστοσύνη κοινωνικών ομάδων, που είχαν απομακρυνθεί από το κόμμα. Η πρόκληση είναι να μετατρέψουν την εκλογική επιτυχία τους σε συνεκτική πολιτική πρόταση, με επίκεντρο την εργασία, την κοινωνική προστασία και τη μείωση των ανισοτήτων.
Το αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Ευρώπη. Η απώλεια πολιτικής ισχύος του Τραμπ μπορεί να δυσκολέψει την προώθηση ορισμένων επιλογών του, δεν σημαίνει όμως αλλαγή του αμερικανικού εξωτερικού προσανατολισμού. Η αβεβαιότητα για τις δεσμεύσεις των ΗΠΑ απέναντι στην ευρωπαϊκή ασφάλεια παραμένει, όπως και οι διαφωνίες για την Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή και την Κίνα. Συνεπώς, οι Ευρωπαίοι δεν έχουν λόγο να εφησυχάζουν περιμένοντας μια ενδεχόμενη πολιτική αλλαγή στην Ουάσιγκτον. Αντίθετα, χρειάζεται να επιταχύνουν την πολιτική, αμυντική και στρατηγική αυτονόμηση τους.
Πέρα από τις άμεσες πολιτικές συνέπειες, οι εκλογές στέλνουν ένα ευρύτερο μήνυμα: η ενίσχυση του λαϊκισμού και των αυταρχικών τάσεων δεν είναι μια αναπόφευκτη πορεία. Οι δημοκρατικές κοινωνίες διατηρούν τη δυνατότητα να αντιδρούν, να ανατρέπουν πολιτικούς συσχετισμούς και να διεκδικούν μια διαφορετική κατεύθυνση για τη χώρα τους.
* Ο Θοδωρής Τσίκας είναι πολιτικός επιστήμονας – διεθνολόγος, επικεφαλής του Προγράμματος «Θεωρία και Πρακτική των Διεθνών Σχέσεων» στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ)
● Το άρθρο πρωτοδημοσιεύθηκε στην ΕΦ.ΣΥΝ εδώ