του Claus Kittsteiner
Επί του παρόντος, τίθεται όλο και περισσότερο το ερώτημα πώς θα ήταν η εσωτερική και εξωτερική ειρήνη, αν σύντομα η ακροδεξιά, δηλαδή το κόμμα AfD, συμμετείχε στην εξουσία ή μπορούσε ακόμη και να καθορίζει την πολιτική της χώρας – όχι μέσω πραξικοπήματος, αλλά μέσω των εκλογικών αποφάσεων των πολιτών.
Μπορούμε να μάθουμε από την ιστορία; Ας ρίξουμε μια ματιά στο παρελθόν: το 1928, ο Joseph Goebbels (Γκέμπελς) ανακοίνωσε στον τύπο του NSDAP: «Πηγαίνουμε στο Reichstag (ΣΣ Ομοσπονδιακή Βουλή) για να εφοδιαστούμε με τα όπλα της δημοκρατίας από το οπλοστάσιό της. (…) Αν η δημοκρατία είναι τόσο ανόητη ώστε να μας δώσει δωρεάν εισιτήρια και αποζημιώσεις για αυτή την κακή υπηρεσία, αυτό είναι δικό της θέμα. Κάθε νόμιμο μέσο είναι αποδεκτό για εμάς, προκειμένου να φέρουμε επανάσταση στην σημερινή κατάσταση.»
Και συνέχισε: «Δεν ερχόμαστε ως φίλοι, ούτε ως ουδέτεροι. Ερχόμαστε ως εχθροί! Όπως ο λύκος εισβάλλει στο κοπάδι των προβάτων, έτσι ερχόμαστε κι εμείς!» Στη φάση της προσέλκυσης ψηφοφόρων με σκοπό την ανάληψη της εξουσίας, το NSDAP παρουσίαζε τον εαυτό του με ελαφρύτητα ως «κόμμα που νοιάζεται», ως ένα κανονικό δημοκρατικό, διότι εκλεγμένο, κοινοβουλευτικό κόμμα.
Αφού οι ψηφοφόροι του ακροδεξιού NSDAP το 1928 ήταν ακόμα κάτω από 3%, το 1930 περίπου 18,3% και το 1932 πάνω από 33% των ψήφων (και έτσι μέσα σε πέντε χρόνια το έκαναν το ισχυρότερο κόμμα στο Ράιχσταγκ), το 1933 οι συντηρητικοί, που βρισκόταν υπό πίεση, μεταβίβασαν την εξουσία στον Αδόλφο Χίτλερ.
Θα έπρεπε να «εξημερωθεί» και να «εγκλωβιστεί». Μετά την ανάληψη της εξουσίας, ο υπουργός προπαγάνδας του Χίτλερ, Γκέμπελς, χλεύασε και απείλησε: «Ποτέ δεν ισχυριστήκαμε ότι είμαστε δημοκράτες. Χρησιμοποιήσαμε δημοκρατικά μέσα μόνο για να κερδίσουμε την εξουσία και θα αρνηθούμε στους αντιπάλους μας όλα τα μέσα που μας είχαν παραχωρηθεί όταν ήμασταν στην αντιπολίτευση». «Δεν θα παραδώσουμε ποτέ ξανά την εξουσία, θα πρέπει να μας βγάλουν έξω νεκρούς».
Είναι πιθανές τέτοιες επαναλήψεις σήμερα;
Μερικά «τμήματα του λαού» χάνουν
Όποιος γνωρίζει αυτό το ιστορικό υπόβαθρο και τη συμπεριφορά των ψηφοφόρων εκείνης της εποχής και παρακολουθεί σήμερα τις πολιτικές δηλώσεις του κόμματος AfD, το οποίο χαρακτηρίζεται ως ακροδεξιό, μεταξύ άλλων σε ένα βιβλίο και σε συνεντεύξεις του ηγέτη του AfD, Björn Höcke, είναι προειδοποιημένος. Ο Höcke, πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του AfD στο κοινοβούλιο της Θουριγγίας, είναι ο χαρισματικός ηγέτης της ακροδεξιάς πτέρυγας του AfD, ο οποίος καταφέρνει να εντυπωσιάσει τους απογοητευμένους συμπολίτες του με μισαλλόδοξα συνθήματα και τους μορφωμένους πολίτες με φιλοσοφικές αναφορές. Σύμφωνα με δικαστική απόφαση, μπορεί να χαρακτηριστεί φασίστας λόγω των δηλώσεών του.
Προστατευόμενος από τμήματα της Νέας Δεξιάς και από παλιούς ναζί ως ο μελλοντικός ηγέτης του AfD με έντονη ηγετική βούληση, ο Höcke λέει και γράφει: «Ίσως γίνω κάποτε μια ενδιαφέρουσα πολιτική προσωπικότητα σε αυτή τη χώρα. Όταν έρθει η ώρα της αλλαγής, εμείς οι Γερμανοί δεν θα κάνουμε μισές δουλειές, θα εξαλείψουμε τα ερείπια της νεωτερικότητας. Δυστυχώς, θα χάσουμε μερικά τμήματα του λαού που είναι πολύ αδύναμα ή δεν έχουν τη βούληση να συμμετάσχουν». Σύμφωνα με τον Höcke, «δεν θα μπορέσουμε να αποφύγουμε μια πολιτική μετριοπαθούς σκληρότητας».
Ωστόσο, για να μπορέσει να υλοποιήσει τέτοιες προβλέψεις και ολοκληρωτικές επιθυμίες, θα πρέπει να επιτύχει, όπως και τότε, τη συναίνεση των σημερινών ψηφοφόρων.
«Μεγάλη ενότητα, μια γροθιά»
Τα ποσοστά για το AfD αυξάνονται περισσότερο ή λιγότερο ανάλογα με τις δημοσκοπήσεις, αλλά αυξάνονται – επίσης χάρη στην τακτική της «αυτοεξευτελισμού» που συμφωνήθηκε σε όλη τη Νέα Δεξιά κατά τη φάση της προσέλκυσης ψηφοφόρων. Η στρατηγική να προσεγγίζονται με τέτοιες τακτικές οι δυσαρεστημένοι ψηφοφόροι της αστικής μεσαίας τάξης, μεμονωμένα ζητήματα, πολιτική δυσαρέσκεια και «δημοκρατικός κορεσμός», και να τους προσφέρονται ανοιχτές αγκάλες για να στραφούν προς τα δεξιά, φαίνεται να αποδίδει – όπως μετά το 1930.
Ο στόχος που προωθεί η Νέα Δεξιά είναι η ανάληψη της εξουσίας στα επιμέρους ομόσπονδα κράτη και σε ομοσπονδιακό επίπεδο, αρχικά μέσω της συμμετοχής της AfD σε κυβερνητικούς συνασπισμούς. Η ιδεολογική και μαχητική ενότητα εντός της ακροδεξιάς θεωρείται βέβαιη, όπως δηλώνει ο εκδότης του Compact, Jürgen Elsässer: «Πέντε δάχτυλα μπορείς να τα σπάσεις ένα-ένα, αλλά όλα μαζί σε μεγάλη ενότητα αποτελούν μια γροθιά: Pegida στους δρόμους, Κίνημα Ταυτότητας, Κόμμα «1%», περιοδικό Compact και AfD στο κοινοβούλιο!»
Η AfD, ως κοινοβουλευτικός βραχίονας του ακροδεξιού κινήματος, παρουσιάζεται με όλα τα διαθέσιμα μέσα ως «κόμμα που νοιάζεται» και ως το κόμμα της φωνής του «λαού», «που ακόμα λέει τι είναι». Μερικοί μέχρι τώρα φιλελεύθεροι συμπολίτες και πολλοί εθισμένοι στα κοινωνικά μέσα ενημέρωσης αισθάνονται ότι τους απευθύνεται και τους καταλαβαίνει – και την Κυριακή των εκλογών πέφτουν στην παγίδα της AfD.
«Τότε θα γίνει καθαρισμός»
Συμπαθούντες από αστικούς κύκλους υποστηρίζουν ότι «υπάρχουν και λογικοί στην AfD» και τονίζουν ότι οι κατηγορίες για φασισμό είναι «θέμα ερμηνείας». Έχουν αντιληφθεί ότι στην εκλογική συνέλευση των 35 υποψηφίων της AfD για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι μετριοπαθείς «λογικοί» δεν έλαβαν καμία υποστήριξη και ότι μόνο οι ακροδεξιοί υποψήφιοι με τις ριζοσπαστικές απαιτήσεις τους κατάφεραν να επικρατήσουν με ενθουσιώδη χειροκροτήματα;
Το δίλημμα: με την «απομάκρυνση όλων των αλλοδαπών και μεταναστών» μέσω της συνεπούς εφαρμογής του σχεδίου «επαναμετανάστευσης», ο κοινοβουλευτικός βραχίονας του λαϊκού κινήματος στερείται της βασικής του ουσίας και, ως εκ τούτου, του μονοθεματικού λόγου ύπαρξής του σημαίνει ότι το AfD θα καταστήσει τον εαυτό του περιττό;
Η τρέχουσα πολιτική της ομοσπονδιακής κυβέρνησης προσφέρει επί του παρόντος στην AfD, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις σε ομοσπονδιακό επίπεδο, ποσοστά κοντά σε αυτά της CDU. Ο στόχος της AfD να αποκτήσει τον έλεγχο των «τριών εξουσιών» στη Γερμανία – της νομοθετικής, της εκτελεστικής και της δικαστικής – μέσω των ομοσπονδιακών εκλογών του 2029 θεωρείται έτσι εφικτός στους κύκλους της.
Και μετά, τι; Ο Τίνο Χρουπάλα, συν-πρόεδρος της AfD: «Θα αλλάξουμε τη Γερμανία». Ο Μάρκους Φρόχνμαϊερ, κορυφαίος υποψήφιος της AfD στη Βάδη-Βυρτεμβέργη: «Όταν έρθουμε, θα τακτοποιήσουμε, θα καθαρίσουμε!» Ο Χόκε, αναφερόμενος στην παραπομπή του Γκέμπελς «λύκος και κοπάδι προβάτων» απαντάει «Πρέπει να αποφασίσουμε αν θέλουμε να είμαστε πρόβατα ή λύκοι – και αποφασίζουμε να είμαστε λύκοι!» Και ο Χανς-Τόμας Τιλσνάιντερ, βουλευτής στο κρατικό κοινοβούλιο της Σαξονίας-Άνχαλτ: «Όποιος κρίνει την AfD, θα κριθεί από την AfD!»
Είναι δημοκρατικά τα δημοκρατικά εκλεγμένα κόμματα;
Μόνο αποσπάσματα; Οι ιστορικές πολιτικές εξελίξεις με τέτοιο απειλητικό τόνο και οι υπαρξιακές συνέπειες για τους κριτικούς που έχουν ανακηρυχθεί εχθροί μπορούν (ακόμα) να διαβαστούν στα ιστορικά μας βιβλία.
Επί του παρόντος, οι συμπολίτες μας που έχουν αποφασίσει να ψηφίσουν, ενόψει των επικείμενων κρατικών εκλογών, αναρωτιούνται: Μπορεί κάθε κόμμα που έχει εκλεγεί δημοκρατικά στο κοινοβούλιο να χαρακτηριστεί αυτόματα «δημοκρατικό»; Επιβεβαιώνει αυτή την προσδοκία με τη συμπεριφορά του; Θα ενεργήσει δημοκρατικά και σύμφωνα με το Σύνταγμα, σύμφωνα με την αποστολή και τον όρκο του; Πώς θα είναι η πολιτική μας κατάσταση στο μέλλον; Σε ποιον ανήκει η εξουσία με βάση το νομικό μας σύστημα, την κουλτούρα μας και το περιεχόμενο της εκπαίδευσής μας; Ποιος διεκδικεί την ερμηνευτική κυριαρχία πάνω στην ιστορία μας;
Παρά την δικαιολογημένη κριτική στην πολιτική των κυβερνώντων κομμάτων, οι ψηφοφόροι εξακολουθούν να αποφασίζουν με το σταυρό τους στο εκλογικό ψηφοδέλτιο για τις πλειοψηφίες στα κοινοβούλια. Έτσι, αποφασίζουν και για το αν οι απειλές κατά της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα ακολουθηθούν από αντίστοιχες πράξεις. Τι είπε η Άλις Βάιντελ, συν-πρόεδρος της AfD, στην τηλεόραση; «Θεωρώ την πολιτική του Τραμπ εξαιρετική. Θα κάνουμε ακριβώς το ίδιο!» Και στο Bundestag: «Πάντα ζητούσαμε ακριβώς αυτό που εφαρμόζει σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ».
Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο. Ωστόσο, μπορούν να επαναληφθούν τα πρότυπα, δηλαδή η αυταρχική άσκηση «εκτελεστικής εξουσίας» με την κυριολεκτική έννοια. Πρέπει να τα αναγνωρίζουμε εγκαίρως, να τα αποκαλύπτουμε και να τα καταπολεμούμε. Ακόμη και στα μυαλά των ακόμη αναποφάσιστων ψηφοφόρων!
Ο Claus Kittsteiner είναι ιστορικός και ενεργό μέλος του δικτύου Friedensregion Bodensee