Μια νέα ανάλυση του βελγικού γραφείου της Greenpeace εκτιμά ότι η αύξηση των τιμών της ενέργειας πρόσθεσε περίπου 300 ευρώ στα ενεργειακά έξοδα του μέσου νοικοκυριού της ΕΕ στο διάστημα μεταξύ Μαρτίου και Αυγούστου 2026, σε σύγκριση με τις τιμές του 2021. Αυτό σημαίνει 300 ευρώ επιπλέον σε μόλις έξι μήνες[1]. Στις Βρυξέλλες, ακτιβιστές από 17 χώρες οργάνωσαν διαμαρτυρία μια μέρα πριν τη συνάντηση των αρχηγών κρατών της ΕΕ στην οποία συζητήθηκαν οι τιμές ενέργειας και η εξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα, καλώντας τους Ευρωπαίους πολιτικούς να προστατεύσουν τα ευάλωτα νοικοκυριά από την αύξηση των λογαριασμών ενέργειας, να καταργήσουν σταδιακά το αέριο και να εξασφαλίσουν ασφαλή, αξιόπιστη και οικονομικά προσιτή ανανεώσιμη ενέργεια για όλους.
Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο πλανήτης βιώνει μια διαρκή κρίση που σχετίζεται με τα ορυκτά καύσιμα, καθώς κάθε νέα σύγκρουση, απειλή ή ανακοίνωση οδηγεί σε αύξηση του ενεργειακού κόστους για τα νοικοκυριά. Η ανάλυση εκτιμά ότι, μεταξύ Μαρτίου και Αυγούστου 2026, οι μεταβολές στις τιμές της ενέργειας αύξησαν το κόστος της ενέργειας που καταναλώθηκε στα νοικοκυριά της ΕΕ κατά συνολικά 61,5 δισεκατομμύρια ευρώ, σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2021, πριν από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Οι αυξημένες τιμές ενέργειας αύξησαν με τη σειρά τους κατά 5,35 δισεκατομμύρια ευρώ το κόστος της ενέργειας που καταναλώθηκε στα νοικοκυριά της ΕΕ μεταξύ Μαρτίου και Αυγούστου 2026 σε σύγκριση με τις τιμές του 2025, ασκώντας περαιτέρω πίεση στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών. Ωστόσο, τα νοικοκυριά καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια: η κατανάλωση ενέργειας από τα νοικοκυριά της ΕΕ μειώθηκε κατά 13% μεταξύ 2021 και 2024 [2].
“Δεν μπορούμε να παραμένουμε αδρανείς ενώ οι εταιρείες πετρελαίου και αερίου αποκομίζουν κέρδη-ρεκόρ από τους πολέμους και την καταστροφή. Αυτό το καλοκαίρι είδαμε τους ηλικιωμένους μας να πεθαίνουν λόγω των επαναλαμβανόμενων καυσώνων, τα δάση μας να καίγονται και την άγρια φύση να υποφέρει. Όλα αυτά όσο οι λογαριασμοί ενέργειας και το κόστος διαβίωσης συνεχίζουν να αυξάνονται. Βρισκόμαστε εδώ για να υπενθυμίσουμε στους βουλευτές και στις βουλεύτριες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στους Ευρωπαίους ηγέτες τη σκληρή πραγματικότητα μιας πολιτικής που βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα”, δήλωσε ο Thomas Gelin από το ευρωπαϊκό γραφείο της Greenpeace.
Η Ευρώπη αγωνίζεται να απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο και, παράλληλα, έχει μετατοπίσει την εξάρτησή της προς τις ΗΠΑ, θέτοντας έτσι τον εαυτό της στο έλεος του Τραμπ. Οι ηγέτες της ΕΕ εξετάζουν και τη δυνατότητα συνεργασίας με τον Καναδά για την εισαγωγή ακόμη περισσότερου ορυκτού αερίου. Για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά, ο λογαριασμός γίνεται όλο και πιο βαρύς καθώς το “fossilflation”, δηλαδή ο πληθωρισμός που προκαλείται εξαιτίας της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, αυξάνεται, με τις τιμές της ενέργειας, των τροφίμων και των μεταφορών να αυξάνονται ως συνέπεια.
Στις Βρυξέλλες, αναρριχητές από το βελγικό γραφείο της Greenpeace ανέβηκαν στο κτίριο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για να αναρτήσουν πανό με το σύνθημα “Η καύση αερίου καταστρέφει την Ευρώπη” και “Πόλεμοι, κλιματική κρίση: η καύση αερίου κλέβει το μέλλον μας” και χρησιμοποίησαν ψεύτικο καπνό για την προσομοίωση φωτιάς. Εν τω μεταξύ, ακτιβιστές από την Extinction Rebellion Βελγίου και άλλες ομάδες συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Place du Luxembourg, όπου οι “Red Rebels” πραγματοποίησαν δρώμενο που συμβόλιζε την απώλεια και την καταστροφή που προκαλεί η κλιματική κατάρρευση λόγω της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Παράλληλα, ακτιβιστές από την Extinction Rebellion Βελγίου άνοιξαν ένα μεγάλο πανό εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με το σύνθημα “Το αέριο σκοτωνει”.
Η συμμαχία καλεί τους Ευρωπαίους πολιτικούς να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα υπέρ της σταδιακής κατάργησης του ορυκτού αερίου και της ενίσχυσης της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επισημαίνουν τις ευκαιρίες που προσφέρουν τα σχέδια της ΕΕ για την ενεργειακή ασφάλεια, ο νέος προϋπολογισμός και οι νέοι κανόνες διακυβέρνησης στον τομέα της ενέργειας και της κλιματικής δράσης. Παράλληλα, ζητούν ένα βραχυπρόθεσμο σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την προστασία των πολιτών από το αυξανόμενο κόστος της ενέργειας. Για τη χρηματοδότηση τέτοιων έκτακτων μέτρων πρέπει να εξεταστούν διάφορες επιλογές, με πρώτη και κύρια τη φορολόγηση των κερδών των εταιρειών πετρελαίου και ορυκτού αερίου.
Στην Ελλάδα, όπου η ενεργειακή φτώχεια επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τα νοικοκυριά που ήδη πιέζονται από το υψηλό κόστος στέγασης, η αντιμετώπιση της κρίσης δεν μπορεί να περιορίζεται σε επιδόματα και προσωρινές επιδοτήσεις. Χρειάζονται στοχευμένες, ουσιαστικά προσβάσιμες ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών, με προτεραιότητα στα ευάλωτα νοικοκυριά και στους ενοικιαστές, ώστε να μειωθούν μόνιμα οι λογαριασμοί, να εξασφαλιστούν αξιοπρεπείς συνθήκες θέρμανσης και ψύξης και να μειωθεί η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, με τελικό στόχο την πλήρη απεξάρτηση.
[3] Ακτιβιστές από την Αυστραλία, το Βέλγιο, τη Δανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ουγγαρία, το Μεξικό, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, τη Σλοβενία, τη Σουηδία, την Ισπανία, την Ελβετία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ ενώθηκαν με τη συμμαχία People vs Gas, που υποστηρίζεται από το βελγικό γραφείο της Greenpeace και την XR Βελγίου (ανάμεσα σε άλλες)
Νέα ανάλυση της Greenpeace καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας οδήγησαν στην αύξηση του πληθωρισμού στην ευρωζώνη εν μέσω του πολέμου κατά του Ιράν. Μεταξύ Ιανουαρίου και Αυγούστου 2026, οι τιμές της ενέργειας ήταν υπεύθυνες για το σύνολο της αύξησης του πληθωρισμού στην ευρωζώνη, από 1,7% σε 3,2%, σύμφωνα με νέα ανάλυση της Greenpeace. Η νέα αυτή ανάλυση[1] αποκαλύπτει την πολύ μεγάλη έκταση του “fossilflation”, δηλαδή του πληθωρισμού που προκαλείται εξαιτίας της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Χωρίς την απότομη αύξηση της τιμής του πετρελαίου, που προκλήθηκε από τον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν, ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη τον Αύγουστο θα ήταν 2,2%, αντί για 3,2%. Τα ευρήματα καταδεικνύουν το πώς η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα εκθέτει τα νοικοκυριά σε όλο τον κόσμο σε απότομες διακυμάνσεις των τιμών, οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζουν την ευρύτερη οικονομία[1].
O John Noël, υπεύθυνος εκστρατείας στη διεθνή Greenpeace, δήλωσε: “Το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο από οποιαδήποτε μεμονωμένη σύγκρουση ή απότομη άνοδο της τιμής του πετρελαίου. Όσο οι οικονομίες παραμένουν συνδεδεμένες με τις ασταθείς αγορές ορυκτών καυσίμων, οι επαναλαμβανόμενες διαταραχές συνεχίζουν να επιβαρύνουν το κόστος διαβίωσης των νοικοκυριών. Οι κυβερνήσεις πρέπει να προστατεύσουν τους πολίτες από τον ανεξέλεγκτο πληθωρισμό που προκαλείται από την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, αντικαθιστώντας τα με αποκεντρωμένες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και εξηλεκτρισμό”.
Η έκθεση διαπίστωσε ότι οι τιμές της ενέργειας ήταν υπεύθυνες για το 97% των διακυμάνσεων του πληθωρισμού στην ευρωζώνη από το 2024, όταν είχαν πλέον εκλείψει οι προσωρινές στρεβλώσεις του πληθωρισμού κατά τη διάρκεια των ετών της πανδημίας. Αυτό αποδεικνύει ότι ο πληθωρισμός που προκαλείται από τα ορυκτά καύσιμα (το fossilflation) αποτελεί μια επαναλαμβανόμενη πηγή οικονομικής αστάθειας που πρέπει να αντιμετωπιστεί από τις κυβερνήσεις και τις κεντρικές τράπεζες, και όχι να αντιμετωπίζεται ως ένα προσωρινό φαινόμενο που βρίσκεται εκτός του πεδίου αρμοδιότητάς τους.
Η ανάλυση επίσης ανέδειξε το γεγονός ότι τα νοικοκυριά μπορούν να προστατευθούν από αυτή την οικονομική έκθεση μεταβαίνοντας σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η αιολική και η ηλιακή, καθώς και σε ηλεκτροκίνητες τεχνολογίες που τροφοδοτούνται με ηλεκτρική ενέργεια αντί για ορυκτά καύσιμα. Σε μια ενδεικτική προσομοίωση, ένα πλήρως ηλεκτροκίνητο γερμανικό νοικοκυριό που χρησιμοποιούσε ηλεκτρικό όχημα, αντλία θερμότητας, ηλιακό σύστημα στην οροφή και μπαταρία αποθήκευσης αντιμετώπισε αύξηση τιμών κατά 1,5% μεταξύ Ιανουαρίου και Αυγούστου 2026, σε σύγκριση με 2,5% σε ένα μέσο νοικοκυριό.
Ο Noël συνέχισε: “Ενώ οι εταιρείες ορυκτών καυσίμων αποκομίζουν εξωφρενικά κέρδη, οι πολίτες δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να τα βγάλουν πέρα. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορούν να προστατεύσουν αποτελεσματικά τα νοικοκυριά και να τους προσφέρουν μεγαλύτερο έλεγχο επί των λογαριασμών τους. Τα φωτοβολταϊκά συστήματα στις στέγες, οι μπαταρίες, τα ηλεκτρικά οχήματα, οι δημόσιες συγκοινωνίες και οι αντλίες θερμότητας, μπορούν να μειώσουν την έκθεση στις διακυμάνσεις των ασταθών αγορών ορυκτών καυσίμων. Γι’ αυτό οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να αναγνωρίσουν τα ορυκτά καύσιμα ως οικονομικό ρίσκο και οι κυβερνήσεις πρέπει να επιταχύνουν τη μετάβαση σε αποκεντρωμένα συστήματα ανανεώσιμης ενέργειας που προστατεύουν τους πολίτες και τις τοπικές επιχειρήσεις από επαναλαμβανόμενες διακυμάνσεις των τιμών, αντί να τους αφήνουν εκτεθειμένους.”
Η Greenpeace καλεί τις κυβερνήσεις να επιταχύνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στις αποκεντρωμένες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τον εξηλεκτρισμό, η οποία μπορεί να χρηματοδοτηθεί μέσω της επιβολής μόνιμων φόρων στα κέρδη των εταιρειών πετρελαίου και αερίου. Καλούμε επίσης την ελληνική κυβέρνηση για άλλη μία φορά να βάλει τέλος στα σχέδια επέκτασης έργων και υποδομών ορυκτού αερίου στη χώρα, είτε αυτά αφορούν εξορύξεις στα ελληνικά ύδατα είτε εγκαταστάσεις υγροποιημένου αερίου είτε αγωγούς, και να επικεντρωθεί στην ακόμα πιο εντατική εκμετάλλευση των πολύ μεγάλων δυνατοτήτων της χώρας για βιώσιμη και δίκαιη παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας και εξοικονόμηση.
Περισσότερα:
[1] Διαβάστε την έρευνα “Fossilflation: πώς το πετρέλαιο και το αέριο αυξάνουν τον πληθωρισμό, και πώς μπορούν να προστατευτούν τα νοικοκυριά” εδώ.
Η έρευνα βασίζεται σε επίσημα σύνολα δεδομένων για τον πληθωρισμό των τιμών καταναλωτή και σε αναγνωρισμένες διεθνείς βάσεις δεδομένων με τιμές αναφοράς για τα εμπορεύματα. Οι χρονοσειρές του δείκτη τιμών καταναλωτή (CPI/HICP) και οι συντελεστές στάθμισης του καλαθιού προήλθαν απευθείας από την Eurostat και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) για τη Ζώνη του Ευρώ και από την Destatis για τη Γερμανία. Οι παγκόσμιες τιμές αναφοράς για την ενέργεια – συμπεριλαμβανομένου του αργού πετρελαίου Brent σε ευρώ και του αερίου TTF της Ολλανδίας – συγκεντρώθηκαν μέσω βάσεων δεδομένων της αγοράς, όπως η Macrobond. Με βάση αυτά τα επίσημα στοιχεία, η ανάλυση χρησιμοποίησε οικονομετρικές μεθόδους – όπως την ανάλυση διακύμανσης, τις τοπικές προβολές, τις παλινδρομήσεις OLS και τη μοντελοποίηση αντιθετικών δεικτών – προκειμένου να απομονώσει τη μετακύλιση του κόστους των ορυκτών καυσίμων και να προσομοιώσει την εξοικονόμηση που προκύπτει από τον εξηλεκτρισμό των νοικοκυριών.