✍ Συνέντευξη του Μιχάλη Τρεμόπουλου στην Ιωάννα Δρόσου στην εφημερίδα “ΕΠΟΧΗ”
1. Στη ΔΕΘ άνοιξε και επίσημα η προεκλογική περίοδος. Η Νέα Δημοκρατία επιχείρησε να ορίσει την ατζέντα. Πώς την κρίνετε;
Μ. Τρεμόπουλος: Η κυβέρνηση της ΝΔ επιχειρεί να επιβάλει μια τεχνητή εικόνα «σταθερότητας» και «αποτελεσματικότητας», την ώρα που η κοινωνική πραγματικότητα τη διαψεύδει καθημερινά. Η ατζέντα της επικεντρώνεται σε αποσπασματικά επιδόματα, αναπτυξιακά αφηγήματα που αφορούν λίγους και μια μετάθεση ή άρνηση ανάληψης ευθυνών για τις πολιτικές της, από την ακρίβεια και τις παρακολουθήσεις μέχρι τη διαχείριση της κλιματικής κρίσης και την προστασία της κατοικίας. Πρόκειται για μια ατζέντα συντηρητική, που αρνείται να αγγίξει τις δομικές αιτίες της κοινωνικής και οικολογικής κρίσης, επενδύοντας στη διαχείριση της φτώχειας αντί για τον ανασχεδιασμό του παραγωγικού μοντέλου.
2. Παρουσιάζεται στον δημόσιο διάλογο ένα νέο δίπολο: Μητσοτάκης – Τσίπρας. Τα προεκλογικά διλήμματα έτσι όπως ορίστηκαν από τους αρχηγούς της ΝΔ και της ΕΛΑΣ είναι σε πραγματική βάση;
Μ. Τ. Το δίπολο αυτό εξυπηρετεί την κομματική περιχαράκωση και των δύο, στον Τσίπρα γιατί υποσκελίζει το ΠΑΣΟΚ και στη ΝΔ γιατί θεωρεί πως τη βολεύει η σύγκριση με την περίοδο συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ-ΟΠ. Ο εγκλωβισμός σε προσωποπαγείς αντιπαραθέσεις συσκοτίζει το γεγονός ότι και οι δύο πλευρές κινούνται σε παραπλήσια δημοσιονομικά και αναπτυξιακά όρια. Δεν τους ταυτίζουμε. Τα πραγματικά διλήμματα της εποχής μας, όμως, δεν είναι «ποιος διαχειριστής είναι προτιμότερος» αλλά αν θα προχωρήσουμε σε μια δίκαιη πράσινη μετάβαση ή θα συνεχίσουμε το αποτυχημένο μοντέλο της οικολογικής καταστροφής και των ανισοτήτων.
3. Ο Αλ. Τσίπρας καλεί να στηριχθεί το κόμμα του από τις προοδευτικές δυνάμεις, ώστε να πέσει η Νέα Δημοκρατία. Πώς κρίνετε τη στρατηγική της πόλωσης, που σβήνει από τον χάρτη τα μικρά κόμματα;
Μ.Τ. Η καλλιέργεια πόλωσης και της λογικής της «χαμένης ψήφου» περιορίζουν τον πολιτικό πλουραλισμό και ακυρώνουν τον ουσιαστικό προγραμματικό διάλογο. Θεμιτές οι προσωπικές φιλοδοξίες αλλά τα ζητήματα συγκρότησης εναλλακτικού μετώπου δεν λύνονται με ΙΧ κόμματα και πολιτικούς εξώστες. Η απαλλαγή από τη δεξιά κυβέρνηση δεν μπορεί να γίνει με όρους πολιτικού εκβιασμού ή επιστροφής σε δοκιμασμένες, ανεπαρκείς συνταγές. Απαιτείται διάλογος, προγραμματική σύγκλιση, σεβασμός της ιστορίας και της προσφοράς όλων και σύνθεση των εναλλακτικών πολιτικών προτάσεων. Και βέβαια, η Πολιτική Οικολογία δεν είναι επικοινωνιακό συμπλήρωμα αλλά απαραίτητος πυλώνας για οποιαδήποτε ουσιαστική προοδευτική αλλαγή.
4. Η ακροδεξιά στην Ελλάδα είναι δημοσκοπικά αθροιστικά δεύτερο κόμμα… Πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί ο ακροδεξιός κίνδυνος;
Μ.Τ. Ο ακροδεξιός κίνδυνος δεν αντιμετωπίζεται με επικοινωνιακά τεχνάσματα ή θεσμικούς αποκλεισμούς, ούτε βέβαια με την υιοθέτηση της ατζέντας της από συστημικά κόμματα. Η άνοδος της ακροδεξιάς τρέφεται από την κοινωνική ανασφάλεια, την κατάρρευση του κοινωνικού κράτους, την περιθωριοποίηση ολόκληρων περιοχών και την ξενοφοβική ρητορική. Η απάντηση πρέπει να είναι η οργανωμένη αλληλεγγύη, η θεσμική ορθότητα, η παιδεία και η κοινωνική δικαιοσύνη. Χρειάζεται ενίσχυση της δημοκρατίας, στήριξη των ευάλωτων κοινωνικών στρωμάτων, προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αποδόμηση του μίσους μέσα από την παιδεία και την καλλιέργεια δημοκρατικής συμμετοχικής κουλτούρας.
5. Στη ΔΕΘ οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ – Οικολογία παρουσίασαν το πρόγραμμά τους για ένα Πράσινο Σχέδιο Καθημερινότητας. Ποια η φιλοσοφία του;
Μ.Τ. Το «Πράσινο Σχέδιο Καθημερινότητας» συνδέει την οικολογική μετάβαση με την ποιότητα ζωής του πολίτη στο «εδώ και τώρα». Η πράσινη πολιτική δεν είναι αφηρημένη θεωρία αλλά λύσεις για την καθημερινότητα: φθηνή και καθαρή ενέργεια μέσω ενεργειακών κοινοτήτων, προσβάσιμες και αξιόπιστες δημόσιες συγκοινωνίες, προσιτή και ποιοτική κατοικία, μικρότερο κόστος από φυσικές καταστροφές με πρόληψη, βιώσιμη διαχείριση απορριμμάτων με διαλογή στην πηγή, προστασία του δημόσιου χώρου και των ελεύθερων χώρων πρασίνου στις πόλεις, καθώς και τοπική, ποιοτική διατροφή. Είναι ένα σχέδιο που μειώνει το κόστος ζωής και βελτιώνει την υγεία και την ευημερία όλων.
Επιδιώξαμε μια αντιστροφή της αντίληψης ότι η πράσινη μετάβαση αποτελεί ένα επιπλέον οικονομικό βάρος για τους πολίτες και είπαμε ότι είναι το μοναδικό βιώσιμο εργαλείο για τη ριζική μείωση του κόστους ζωής. Δεν θέλουμε να πληρώνουμε περισσότερο για να προστατεύουμε το περιβάλλον αλλά να πληρώνουμε λιγότερο επειδή το προστατεύουμε.
Το σχέδιο δομείται πάνω σε 10 στοχευμένες παρεμβάσεις που δεν δημιουργούν νέο δημοσιονομικό έλλειμμα. Η χρηματοδότηση βασίζεται στην έξυπνη ανακατεύθυνση ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων.
Ριζοσπαστικός ρεαλισμός σημαίνει ότι δεν επιδοτούμε επ’ άπειρον τα προβλήματα. Αλλάζουμε τις δομές που τα δημιουργούν και ταυτόχρονα λέμε στον πολίτη πόσο κοστίζει κάθε αλλαγή και ποιος την πληρώνει.
Θα συνεχίσουμε την τεκμηρίωση με νέες αποδείξεις ότι η οικολογία φροντίζει για την τσέπη μας, απαιτώντας: Φθηνότερη ζωή. Ασφαλή χώρα. Καθαρό μέλλον.
6. Στις προηγούμενες εκλογές οι “πράσινες πολιτικές” είχαν την τιμητική τους, όμως το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της κυβέρνησης της ΝΔ δείχνει το ακριβώς αντίθετο. Τι πρέπει να γίνει για να μην είναι μόνο χρηματοδοτούμενα ευρωπαϊκά προγράμματα η πράσινη πολιτική;
Μ.Τ. Η κυβέρνηση χρησιμοποίησε την «πράσινη ανάπτυξη» ως πρόσχημα για πράσινα ξεπλύματα (greenwashing) και κερδοσκοπία μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων (π.χ. ανεξέλεγκτη χωροθέτηση ΑΠΕ χωρίς περιβαλλοντική μέριμνα και τοπική συναίνεση). H πράσινη πολιτική είναι συνυφασμένη με την αποκέντρωση των πόρων και των αποφάσεων.
Κάποιοι απλώς λαϊκίζουν. Εμείς μιλάμε για αλλαγή προτεραιοτήτων και τρόπου εφαρμογής ενός μέρους των διαθέσιμων επενδυτικών πόρων. Πχ στις 27 Αυγούστου 2026 εγκρίθηκε το ελληνικό Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο ύψους 5,3 δισ. ευρώ για το 2026–2032, με 25% εθνική συμμετοχή για ενεργειακές ανακαινίσεις, κοινωνική κατοικία και μεταφορές. Χρήματα μπορούν να δεσμευθούν και από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, από ERDF/ESF+/Πολιτική Συνοχής, από το Πράσινο Ταμείο/έσοδα ETS κ.α.
Δεν είναι απλώς «ευρωπαϊκά προγράμματα» στα χέρια των ΟΠΕΚΕΠΕΔΩΝ. Είναι πόροι που πρέπει να κατευθύνονται στην τοπική αυτοδιοίκηση, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους πολίτες π.χ. για ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, τοπικές ενεργειακές κοινότητες και προστασία της βιοποικιλότητας, αντί για μεγάλα κατασκευαστικά έργα με αρνητικό οικολογικό αποτύπωμα.
7. Φέτος το καλοκαίρι, ξανά, κάηκαν 300.000 στρέματα, ενώ πέθαναν στις πυρκαγιές 11 άνθρωποι. Και πάλι η “αιτιολογία” ήταν η κλιματική κρίση… Γίνεται να μην είμαστε κάθε χρόνο “στο ίδιο έργο θεατές”;
Μ.Τ. Η επίκληση της κλιματικής κρίσης από την κυβέρνηση αποτελεί άλλοθι για την πολιτική της ανικανότητα. Η κλιματική κρίση είναι η δεδομένη πραγματικότητα, όχι η δικαιολογία. Από την άλλη, μόνο τα τελευταία έξι χρόνια έχουν δαπανηθεί περίπου 4 δισ. ευρώ για «φυσικές καταστροφές». Πού πήγαν; Για να σπάσει ο φαύλος κύκλος, πρέπει να αλλάξουμε παραδειγματικό υπόβαθρο: από την προστασία των περιουσιών και όχι των δασών, την καταστολή και τις εκκενώσεις, να περάσουμε στην πρόληψη. Αυτό σημαίνει στήριξη της υπαίθρου, στελέχωση και ενίσχυση της Δασικής Υπηρεσίας, διαχείριση της δασικής ύλης όλο το χρόνο από τοπικούς συνεταιρισμούς, ενίσχυση της παραδοσιακής εκτατικής κτηνοτροφίας και ως διαχειριστικό εργαλείο, εμπλοκή των τοπικών κοινωνιών και αποκατάσταση των οικοσυστημάτων χωρίς επιχειρηματικές σκοπιμότητες, φρενάρισμα της κλιματικής κρίσης.
8. Ακόμα, στα προεκλογικά προγράμματα είναι η στήριξη όσων έχουν πληγεί από τις φυσικές καταστροφές. Τρία χρόνια μετά τον Daniel και η Θεσσαλία ακόμα δεν έχει σταθεί στα πόδια της… Τι γίνεται λάθος;
Μ.Τ. Το λάθος είναι δομικό. Αντιμετωπίζουμε τις καταστροφές με εμβαλωματικές αποζημιώσεις και αναθέσεις έργων «σπατάλης» που απλώς επαναφέρουν τις υποδομές στην προηγούμενη, ευάλωτη κατάστασή τους. Στη Θεσσαλία αγνοήθηκαν οι οικολογικές προειδοποιήσεις δεκαετιών για την υπερεκμετάλλευση του υδατικού δυναμικού και την καταστροφή των φυσικών λεκανών απορροής. Απαιτείται ένας ολιστικός σχεδιασμός: αποκατάσταση των ποτάμιων οικοσυστημάτων, αλλαγή του καλλιεργητικού μοντέλου προς λιγότερο υδροβόρες καλλιέργειες, έργα ορεινής υδρονομίας (κατά το πρότυπο που εφάρμοσε πρώτος στην Απείρανθο της Νάξου ο αείμνηστος Μανώλης Γλέζος) και ουσιαστική, μακροπρόθεσμη στήριξη της τοπικής οικονομίας με όρους ανθεκτικότητας.
9. Οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία στηρίζουν την Πρωτοβουλία ανασυγκρότησης του Πράσινου χώρου και τη δημιουργία ενός Χώρου Διαλόγου της Πολιτικής Οικολογίας… Ποιες οι κινήσεις σας; Θα συμμετέχετε στις εκλογές;
Μ. Τ. Η πρωτοβουλία για έναν ανοιχτό Χώρο Διαλόγου στοχεύει στη σύνθεση δυνάμεων, συλλογικοτήτων, ενεργών πολιτών και επιστημόνων που εμπνέονται από την πολιτική οικολογία, την κοινωνική δικαιοσύνη και την άμεση δημοκρατία. Διοργανώνουμε θεματικές εκδηλώσεις, εργαστήρια πολιτικής και τοπικές συνελεύσεις σε όλη τη χώρα. Στόχος μας είναι η συγκρότηση ενός ισχυρού, ενωτικού και αυτόνομου πολιτικού φορέα που θα δώσει δυναμικά το «παρών» στις επόμενες εκλογές, εκφράζοντας την αναγκαιότητα μιας πράσινης εναλλακτικής στη Βουλή.
10. Βρίσκεστε σε επαφές με άλλα κόμματα που ανήκουν στον χώρο της ριζοσπαστικής, ανανεωτικής, οικολογικής Αριστεράς; Υπάρχουν συγκλίσεις;
Μ.Τ. Είμαστε σταθερά ανοιχτοί σε διάλογο με τις δυνάμεις της κριτικής Αριστεράς και των κοινωνικών κινημάτων. Υπάρχουν συγκλίσεις σε θέματα όπως η υπεράσπιση του κοινωνικού κράτους, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η κοινωνική δικαιοσύνη, η αλληλεγγύη και η διαφάνεια. Υπάρχουν και κοινοί αγώνες για το περιβάλλον, τα συλλογικά αγαθά, την ποιότητα ζωής, την ισοτιμία και τον σεβασμό στη διαφορά, ενάντια στον πόλεμο, τα πυρηνικά και τον εθνικισμό. Επιπλέον, η Νέα Αριστερά, στις 5 εκδηλώσεις κοινού δημόσιου διαλόγου που έγιναν, έδειξε και σεβασμό στην αυτονομία της πολιτικής οικολογίας, σε αντίθεση με άλλα σχήματα, που προσβλέπουν μόνο σε μεταγραφές προσώπων ή επικοινωνιακή χρήση σφραγίδων. Βεβαίως, μια σύγκλιση δεν μπορεί να οδηγήσει σε σύμπραξη χωρίς εμβάθυνση του πολιτικού διαλόγου. Απαιτείται και κατανόηση ότι η οικολογική κρίση δεν είναι απλώς ένα «θεματικό κεφάλαιο» αλλά η κεντρική πλανητική πρόκληση, που ανακαθορίζει την οικονομία, την εργασία και τη δημοκρατία. Και θέλουμε να εμβαθύνουμε τον διάλογο με την Αριστερά που το θεωρεί αυτό προτεραιότητα.