Στις 23 Ιουνίου, κατά τη διάρκεια της Εβδομάδας Δράσης για το Κλίμα στο Λονδίνου, η Κολομβία και η Ολλανδία δημοσίευσαν την τελική έκθεση αποτελεσμάτων της Πρώτης Διάσκεψης για την έξοδο από τα Ορυκτά Καύσιμα. Η διάσκεψη της Santa Marta, που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο, ήταν μια πρωτοποριακή εξέλιξη: η έναρξη της πρώτης διεθνούς διαδικασίας αφιερωμένης αποκλειστικά στη συζήτηση της δίκαιης μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα.
Το συνέδριο συγκέντρωσε σχεδόν εξήντα χώρες από κάθε ήπειρο. Η συζήτηση επικεντρώθηκε τελικά στο πώς, και όχι στο αν, οι χώρες μπορούν να επιδιώξουν μια παγκόσμια δίκαιη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα προς την εποχή μετά τα ορυκτά καύσιμα. Η έκθεση καταγράφει τις απόψεις τους μαζί με εκείνες δεκατεσσάρων «παραρτημάτων ενδιαφερόμενων μερών» – υποεθνικές κυβερνήσεις, ακαδημαϊκοί χώροι, κοινωνικά κινήματα, μη κυβερνητικές οργανώσεις, συνδικάτα, βουλευτές, ιδιωτικός τομέας, πολυμερείς τράπεζες ανάπτυξης, αυτόχθονες λαοί, λαοί αφρικανικής καταγωγής, αγρότες, παιδιά και νέοι, γυναίκες και ποικιλομορφίες και θρησκευτικές ομάδες – οι οποίοι συνέβαλαν μέσω γραπτών υποβολών και διαλόγων καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.
Η έκθεση αποτελεί μια σύνοψη αυτής της ανταλλαγής από τον συμπρόεδρο και όχι ένα αποτέλεσμα που έχει τύχει διαπραγμάτευσης Καθορίζει ένα «Όραμα της Σάντα Μάρτα» δέκα σημείων, το οποίο ορίζει τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα ως «μία από τις καθοριστικές προτεραιότητες της εποχής μας», απαιτώντας μια απάντηση σε ολόκληρη την οικονομία και όχι μόνο στην κλιματική πολιτική. Αναγνωρίζει ότι το βάθος της οικονομικής εξάρτησης ορισμένων χωρών από τα ορυκτά καύσιμα απαιτεί διεθνή συνεργασία πέρα από αυτήν που έχουν προσφέρει οι παραδοσιακοί χώροι του ΟΗΕ, με εθνικούς οδικούς χάρτες να αναπτύσσονται παράλληλα με τη διεθνή υποστήριξη και να επιταχύνονται μέσω «πολυμερούς δράσης». Η έκθεση καταγράφει ένα εντυπωσιακό φάσμα προτάσεων, συμπεριλαμβανομένων πλαισίων για τη συνεργασία μεταξύ χωρών παραγωγών και καταναλωτών, μηχανισμών για την αντιμετώπιση του τρόπου με τον οποίο το χρέος οδηγεί στην επέκταση των ορυκτών καυσίμων, ευνοϊκής χρηματοδότησης για τη μετάβαση και προσεγγίσεων σε νομικά εμπόδια, όπως η επίλυση διαφορών μεταξύ επενδυτή και κράτους.
Η έκθεση καθιστά σαφές ότι οι ιδέες που απαιτούνται για τη διαχείριση μιας παγκόσμιας δίκαιης μετάβασης υπάρχουν ήδη. Αυτό που λείπει δεν είναι η φαντασία, αλλά η αρχιτεκτονική. Μία από τις πιο εξέχουσες προτάσεις, την οποία υποστηρίζει το 80% των φορέων κι ενδιαφέρει πολλά κράτη, είναι η διαπραγμάτευση μιας Συνθήκης για τα Ορυκτά Καύσιμα ως παγκόσμιου πλαισίου για τη θέσπιση των μηχανισμών που απαιτούνται για τη μετάβαση. Πέντε από τα δέκα σημεία που επισημαίνονται στην ενότητα «Santa Marta Vision» της έκθεσης προωθούν επίσης το επιχείρημα για μια Συνθήκη.
Η έκθεση προσδιορίζει πέντε «οδούς», με τρεις άξονες εργασίας που έχουν προσδιοριστεί επί του παρόντος για την υλοποίησή τους. Θα παρουσιαστεί στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ κατά τη διάρκεια της Εβδομάδας για το Κλίμα στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο. Υπάρχουν πραγματικά ερωτήματα για την πορεία προς τα εμπρός, για παράδειγμα: πώς θα διασφαλιστεί ότι η Διαδικασία της Σάντα Μάρτα παρέχει μια ευκαιρία για ουσιαστική συμμετοχή για την προώθηση των κρίσιμων προσπαθειών τόσο των κρατών όσο και των μη κρατικών φορέων, και πώς θα μετατραπεί ο πλούτος των ιδεών που εγείρονται σε συγκεκριμένους μηχανισμούς, και πώς θα μεταβεί από τον διάλογο στη δράση και τη διεθνή συνεργασία.
Το Τουβαλού και η Ιρλανδία, οι οποίες ανέλαβαν τη σκυτάλη στο τέλος του πρώτου συνεδρίου, μπορούν να βασιστούν στην έκθεση ως ισχυρή βάση για αυτό το έργο καθώς σχεδιάζουν τη διαδικασία μεταξύ των συνεδριών, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου με τον οποίο θα αναλάβουν τις προτεινόμενες ροές εργασίας παράλληλα με τυχόν πρόσθετες ροές εργασίας που ενδεχομένως επιθυμούν να ακολουθήσουν. Το Δεύτερο Συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στον Ειρηνικό το 2027.
Η διάσκεψη της Σάντα Μάρτα άνοιξε την πόρτα για να συζητήσουμε μια ευρύτερη διεθνή συνεργασία για μια παγκόσμια δίκαιη μετάβαση, παράλληλα με την UNFCCC, ως έναν τρόπο να προσπαθήσουμε να ξεπεράσουμε το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις για συναίνεση. Τώρα, ο κόσμος πρέπει να κάνει το επόμενο βήμα και να αδράξει την ευκαιρία να μετατρέψει αυτή τη συζήτηση σε πραγματική δράση. Τον επόμενο χρόνο, θα υπάρξουν προσπάθειες για να πιεστούν κι ενθαρρυνθούν οι κυβερνήσεις να συμμετάσχουν στην ανάπτυξη μιας Συνθήκης για τα Ορυκτά Καύσιμα και να εξασφαλίσουν μια διαπραγματευτική εντολή για ένα νέο διεθνές μέσο διαχείρισης μιας μετάβασης που θα είναι γρήγορη, δίκαιη και χρηματοδοτούμενη.