Έρευνα κοινής γνώμης στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος GRID.

Θερμική καταπόνηση στην Αθήνα: οι πολίτες ζητούν πιο δροσερές γειτονιές και δημόσιους χώρους

Οι υψηλές θερμοκρασίες και τα συχνότερα κύματα καύσωνα επιβαρύνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής στην Αθήνα, ιδιαίτερα στις πυκνοδομημένες περιοχές με περιορισμένο πράσινο και ανεπαρκή σκίαση. Η ποιότητα του αστικού περιβάλλοντος και η πρόσβαση σε δροσερούς δημόσιους χώρους αναδεικνύονται πλέον σε κρίσιμα ζητήματα πολιτικής και κοινωνικής προστασίας, δημόσιας υγείας και κλιματικής ανθεκτικότητας.

Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ παρουσίασε ορισμένα από τα βασικά ευρήματα έρευνας στην περιοχή της μητροπολιτικής Αθήνας, η οποία υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου GRID (Green Routes Intelligent Districts), το οποίο αξιοποιεί καινοτόμες μεθόδους και εργαλεία για την αντιμετώπιση της αστικής θερμικής πίεσης και την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας των πόλεων. Το ερωτηματολόγιο της έρευνας σχεδιάστηκε από το Ινστιτούτο ΕΝΑ, σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και την Commonspace, ενώ η έρευνα πεδίου διενεργήθηκε από την εταιρεία ερευνών Prorata.

Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι η θερμική καταπόνηση αγγίζει σχεδόν το σύνολο των πολιτών, όμως οι επιπτώσεις της δεν κατανέμονται ισότιμα. Η ακραία ζέστη δεν είναι κοινωνικά ουδέτερη: επηρεάζει δυσανάλογα όσους και όσες διαθέτουν λιγότερους πόρους, περιορισμένη πρόσβαση σε ποιοτικούς δημόσιους χώρους ή ζουν σε περιοχές με αυξημένη θερμική επιβάρυνση.

Μερικά από τα βασικά ευρήματα της έρευνας:

Το 81% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η ζέστη έχει επιδεινωθεί τα τελευταία χρόνια στην περιοχή του

Το 88% πιστεύει ότι θα αυξηθεί τα επόμενα 10 χρόνια

Το 85% θεωρεί ανεπαρκή τη σκίαση στη γειτονιά του

Το 75% δηλώνει ότι δεν διαθέτει επαρκείς χώρους πρασίνου κοντά του ή ότι αυτοί δεν καλύπτουν τις ανάγκες του

Μόλις το 5% επισκέπτεται δροσερούς δημόσιους χώρους για την αντιμετώπιση της ζέστης

Το 47% περιορίζει τη χρήση κλιματισμού για οικονομικούς λόγους — το ποσοστό φτάνει στο 59% στα χαμηλά εισοδήματα

Το 65% των ερωτηθέντων ζητά περισσότερο πράσινο και σκίαση στους δημόσιους χώρους

Το 81% θεωρεί ότι η ευθύνη για την προστασία από τον καύσωνα ανήκει (κυρίως ή με έμφαση) στις δημόσιες αρχές.

Η έρευνα αναδεικνύει ότι η προσαρμογή στην ακραία ζέστη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ατομική ευθύνη. Όταν σχεδόν οι μισοί πολίτες περιορίζουν τη χρήση κλιματισμού για οικονομικούς λόγους και η έκθεση στη ζέστη εντοπίζεται κυρίως στις μετακινήσεις και στους δημόσιους χώρους, η προστασία από τον καύσωνα αναδεικνύεται σε ζήτημα δημόσιας πολιτικής, κοινωνικής συνοχής και αστικής ανθεκτικότητας.

Το μήνυμα είναι σαφές: οι πολίτες ζητούν από τις δημόσιες αρχές να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο για πιο δροσερές γειτονιές, περισσότερο πράσινο και σκίαση, ασφαλείς διαδρομές και στοχευμένες παρεμβάσεις που θα επιτρέπουν σε όλους να ζουν και να κινούνται στην πόλη με ασφάλεια κατά τις περιόδους ακραίας ζέστης.

Η έρευνα κοινής γνώμης πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2026, γεγονός που ενισχύει μεθοδολογικά την αντικειμενικότητα των αποτελεσμάτων, καθώς οι απαντήσεις των συμμετεχόντων δεν επηρεάστηκαν από έκτακτες ή επιβαρυντικές συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών.

Στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα GRID συμμετέχουν -ο Δήμος Καλλιθέας ως Κύρια Αστική Αρχή, ο Δήμος Μοσχάτου-Ταύρου ως Συνεργαζόμενη Αστική Αρχή, καθώς και οι εταίροι Thymio Papayannis and Associates Inc. (TPA), Geospatial Enabling Technologies (GET), Commonspace Co-op, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ και ο Τομέας Φυσικής Περιβάλλοντος / Τμήμα Φυσικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

* Το έργο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το European Urban Initiative – Innovative Actions.