Επανασχεδιάζοντας τους δρόμους για τους ανθρώπους, την υγεία, την ξεκούραση και το κλίμα, όχι μόνο για αυτοκίνητα

του Νίκου Χρυσόγελου
μέλος του Πανελλαδικού Συμβουλίου των ΠΡΑΣΙΝΩΝ – Οικολογία
πρ. ευρωβουλευτής ΠΡΑΣΙΝΟΙ – Οικολογία
Εντελ. Σύμβουλος Δήμου Αθηναίων για Κλιματικό Σύμφωνο και Κοινωνική Οικονομία
πρόεδρος ΔΣ Κέντρου Υποδοχής και Αλληλεγγύης Δήμου Αθηναίων
Ζούμε σε μια πόλη με μεγάλα κυκλοφοριακά προβλήματα και με υπερβολικά πολλά ιδιωτικά αυτοκίνητα. Ο αυτοματισμός λειτουργεί. Οι πολίτες και οι φορείς ζητάνε περισσότερους δρόμους και περισσότερους χώρους στάθμευσης,, κάτι που είναι όμως ξεπερασμένο και αδιέξοδο. Ο σύγχρονος αστικός σχεδιασμός στοχεύει στην μείωση του χώρου της πόλης που έχει παραχωρηθεί για κίνηση και κυρίως για στάθμευση ιδιωτικών οχημάτων (που συνήθως είναι σταθμευμένα το 90% του χρόνου). Για να διατεθεί με δίκαιο τρόπο περισσότερος χώρος της πόλης για άλλες ανάγκες, μετακίνηση με δημόσια μέσα μεταφοράς, περπάτημα, ποδήλατο, πράσινο, σκίαση, παιχνίδι, ξεκούραση, αναψυχή, άσκηση με φυσικό τρόπο.

Η μείωση του χώρου των αυτοκινήτων στο οδόστρωμα δεν δημιουργεί συμφόρηση, στην πραγματικότητα μειώνει την κυκλοφορία των αυτοκινήτων (βελτιώνοντας έτσι την ποιότητα ζωής για όλους).

Είναι αντιφατικό, αλλά έχει αποδειχθεί ξανά και ξανά και πιο πρόσφατα από μια ανασκόπηση 30 έργων μετριασμού της κυκλοφορίας σε ευρωπαϊκές πόλεις (από το Deutsches Institut für Urbanistik (Difu)).

Οι πόλεις που έχουν ανακτήσει τους δρόμους για ποδηλάτες, πεζούς και χώρους πρασίνου αναφέρουν μια εκπληκτική μείωση στα χιλιόμετρα που διανύουν τα οχήματα – οι οδηγοί απλώς εγκαταλείπουν το ταξίδι με ιδιωτικό αυτοκίνητο, αλλάζουν διαδρομές ή στρέφονται σε δημόσιες συγκοινωνίες. Η βελτίωση παράλληλα των συγκοινωνιών ενισχύει τις αλλαγές στον τρόπο μετακίνησης

Γιατί αυτό λειτουργεί, όπως εξηγεί η έρευνα:

1️⃣ Οι οδηγοί ανταποκρίνονται στην σπανιότητα – λιγότερες λωρίδες για ΙΧ = υψηλότερο κόστος μετακίνησης.
2️⃣ Η βελτιωμένη υποδομή για ενεργά ταξίδια καθιστά το περπάτημα ή την ποδηλασία μια βιώσιμη εναλλακτική λύση. Το παράδειγμα του Παρισιού είναι ενδεικτικό Μέσα σε λίγα χρόνια οι αλλαγές που προωθήθηκαν συνετέλεσαν στο να είναι οι μετακινήσεις με ποδήλατο περισσότερες σε σχέση με αυτές με ΙΧ
3️⃣ Τα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο (αξιοποιώντας και την ψηφιακή τεχνολογία ώστε να υπάρχει σε πραγματικό χρόνο εικόνα για το δρομολόγιο ΜΜΜ) και οι ευέλικτες υπηρεσίες κινητικότητας αλλά και ο οργανωμένος συνδυασμός μέσων μετακίνησης (πχ ΜΜΜ και ποδήλατο) καλύπτουν τα κενά που αφήνουν τα ιδιωτικά αυτοκίνητα.

Οι επιπτώσεις από τη μείωση του χώρου που είναι διαθέσιμος για τα ιδιωτικά αυτοκίνητα:

– Έως και 30% λιγότερα οχήματα σε βασικούς οδικούς άξονες (μελέτες περιπτώσεων από το Λονδίνο, τη Βαρκελώνη και το Πόρτλαντ).

Σημαντική μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης (χαρακτηριστικό παράδειγμα το Λονδίνο, η Βαρκελώνη και το Παρίσι
Χαμηλότερα επίπεδα θορύβου
Ανασχεδιασμένος και αναζωογονημμένος δημόσιος χώρος για τις κοινότητες και τις άλλες ανάγκες των ανθρώπων
Μείωση τροχαίων ατυχημάτων και μεγαλύτερη ασφάλεια για όλους/όλες

 🚦Σχεδιάζοντας δρόμους για ανθρώπους, όχι μόνο για αυτοκίνητα

Οι πεζόδρομοι είναι πολλά περισσότερα από απλοί διάδρομοι κυκλοφορίας. Είναι ζωντανοί δημόσιοι χώροι όπου οι άνθρωποι περπατούν, κάνουν ποδήλατο και συνδέονται.

1️⃣ Πεζόδρομος – Τα φαρδιά, προσβάσιμα πεζοδρόμια και οι πεζόδρομοι – ως ζωντανές αστικές ζώνες για όλους και όλες – προσκαλούν για χαλάρωση, κοινωνικοποίηση, παιχνίδι, ενώ ενισχύουν τον πολιτισμό και εμπόριο, μετατρέποντας τον δρόμο σε πραγματικό κοινοτικό κόμβο.

2️⃣ Ζώνη Τοπίου & Αστικών υποδομών – Ανάμεσα στο πεζοδρόμιο και το οδόστρωμα μπορούμε να τοποθετούμε παγκάκια, φωτισμό, σχάρες ποδηλάτων, αστικούς κήπους, σκίαστρα με αναρριχητικά φυτά και δέντρα. Ένα στέγαστρο με αναρριχητικά φυτά όχι μόνο δροσίζει τους δρόμους και βελτιώνει την ποιότητα του αέρα, αλλά μετριάζει επίσης το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας και υποστηρίζει τη διαχείριση των νερών της βροχής, κάτι που είναι απαραίτητο για τις γειτονιές που είναι ευάλωτες στις υψηλές θερμοκρασίες και τούς καύσωνες.

3️⃣ Ζώνη Ευέλικτης Λειτουργίας Πεζοδρόμιου – Οι χώροι στάθμευσης και φόρτωσης γίνονται προσαρμόσιμοι χώροι για κοινόχρηστα αυτοκίνητα, pop-up, υπαίθρια εστίαση ή παραδόσεις, λειτουργώντας ως προστατευτικά κιγκλιδώματα που προστατεύουν τους πεζούς, διατηρώντας παράλληλα τη ροή της κυκλοφορίας.

4️⃣ Ζώνη Οδήγησης Οχημάτων – Οι στενότερες λωρίδες μειώνουν φυσικά τις ταχύτητες των οχημάτων χωρίς να θυσιάζεται η χωρητικότητα, ευθυγραμμιζόμενες με τους στόχους του Vision Zero για μειωμένα ατυχήματα.

5️⃣ Ζώνη μόνο για λεωφορεία – Οι αποκλειστικές λωρίδες λεωφορείων (λεωφορειόδρομοι) ενισχύουν την αξιοπιστία και μειώνουν τους χρόνους ταξιδιού με δημόσια μέσα μεταφοράς, κάνοντας τα πιο ελκυστικά, ενθαρρύνοντας την υψηλότερη συχνότητα δρομολογίων και μειώνοντας τη συνολική συμφόρηση.

6️⃣ Ζώνη Ποδηλάτου – Οι σαφώς σηματοδοτημένες, προστατευμένες λωρίδες ποδηλάτων – είτε με προστατευτικά μέσα είτε με υπερυψωμένους χώρους – ενισχύουν την ασφάλεια και την ισότητα στον αστικό χώρο, συνδέοντας τους ποδηλάτες με ένα ευρύτερο δίκτυο.

Οπτικοποιώντας αυτά τα επίπεδα, ενδυναμώνουμε πόλεις, φορείς και κοινότητες να σχεδιάζουν δρόμους που δεν είναι μόνο λειτουργικοί αλλά και κοινωνικά και περιβαλλοντικά ανθεκτικοί.

🌿 Σχεδιασμός με γνώμονα το κλίμα

Η άνοδος της θερμοκρασίας καθιστά τη σκιά επιτακτική ανάγκη για τη δημόσια υγεία. Οι γειτονιές με χαμηλά εισοδήματα και φτωχές σε δέντρα αντιμετωπίζουν δυσανάλογη έκθεση στις υψηλές θερμοκρασίες και τους καύσωνες. Η στοχευμένη φύτευση με θόλους που σχηματίζονται με φυτά ή αξιοποιώντας τον πολεοδομικό ιστό, σε συνδυασμό με βιώσιμες και αξιόπιστες συγκοινωνίες και πρόσβαση σε πράσινα μονοπάτια (πράσινους διαδρομές, μπορεί να γεφυρώσει αυτό το χάσμα.

Όταν συνδυάζουμε πεζοδρόμια, πράσινο, μέσα μαζικής μεταφοράς και μέτρα ήπιας κυκλοφορίας, δημιουργούμε δρόμους όπου οι άνθρωποι θέλουν πραγματικά να περνούν χρόνο – ενισχύοντας τις τοπικές επιχειρήσεις, προάγοντας την υγεία της κοινότητας και, το πιο σημαντικό, διατηρώντας όλους ασφαλείς.

Γραφικά: DCR Design / Georgia Crowley

Πηγή: UN-Habitat (United Nations Human Settlements Programme)

Posted on 22/03/2026 in Δελτία Τύπου

Share the Story

Back to Top