Από τον τοίχο της Θεοδότας Νάτσου υπεύθυνης πολιτικής του WWF Ελλάς
Η πλημμύρα της περασμένης βδομάδας και η δραματική κατάσταση στην Άνω Γλυφάδα ίσως καλό είναι να μας θυμίσει ότι η προστασία των βουνών και των ρεμάτων και ποταμιών στην όσο το δυνατόν πιο φυσική τους κατάσταση είναι τελικά ζήτημα ζωής και θανάτου. Καθώς περιμένουμε ένα επίσημο και επιστημονικά έγκυρο και τεκμηριωμένο πόρισμα για όσα συντέλεσαν στη δραματική κατάληξη της πλημμύρας στην Άνω Γλυφάδα, εδώ μερικά στοιχεία ως συμβολή σε μια συζήτηση που δυστυχώς γίνεται μόνο στα κοινωνικά και ειδησεογραφικά μίντια.
2010:
– «Μας παίρνετε τις περιουσίες μας, χτίσαμε ένα σπιτάκι στο βουνό και το προσέχουμε πιο πολύ από όλους και θέλουμε ένα κεραμίδι να αφήσουμε στα παιδιά μας.»
– «Όμως ήδη από το 1978 είναι αυθαίρετο και απαγορεύεται να χτίσετε.»
– «Ναι αλλά εμείς προσέχουμε το βουνό και μας ανήκει το οικόπεδο.»
– «Το προεδρικό διάταγμα δεν αμφισβητεί ιδιοκτησίες, δεν είναι κτηματολόγιο. Δεν επιτρεπόταν ποτέ να χτίσετε και είναι πάρα πολύ επικίνδυνο για όλους γιατί έχει απότομες κλίσεις και ρεματιές και η ζώνη προστασίας νομολογιακά δεν επιτρέπεται να αλλάξει.»
Τέτοιες συνήθως αλλά συχνά και απειλητικές ήταν οι κουβέντες που γίνονταν όταν στον Οργανισμό Αθήνας διεξαγόταν διαβούλευση για το νέο προεδρικό διάταγμα προστασίας της περιοχής Natura του Υμηττού. Το πδ που θα ανανέωνε το διάταγμα του 1978, με το οποίο είχε απαγορευθεί σε όλες τις ζώνες του Υμηττού η οικοδόμηση κατοικιών, αλλά με διάφορα τεχνάσματα οικοδομικοί συνεταιρισμοί και άτομα είτε διεκδικούσαν εξαιρέσεις ή έχτιζαν κατοικίες που βάφτιζαν ως «πολιτιστικά κέντρα» ή «χώρους αθλητισμού» ή τίποτα και στη συνέχεια απαιτούσαν νομιμοποίηση. Αυτό δεν αφορούσε μόνο την περιοχή της Γλυφάδας, αλλά όλους τους δήμους στα νότια και ανατολικά του τρελού βουνού: Βάρη, Βούλα, Πικέρμι, Κορωπί
Νωρίτερα, το 2008, είχε σημειώσει η υπηρεσία του Οργανισμού Αθήνας σε εισήγησή της για ένα άλλο σχέδιο πδ που είχε προωθήσει ο τελευταίος υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Γιώργος Σουφλιάς (το οποίο επιστράφηκε με πάρα πολλές παρατηρήσεις από το ΣτΕ και ποτέ δεν εγκρίθηκε) το εξής: «Στον κεντρικό και τον νότιο Υμηττό, στην περιοχή του Βύρωνα και στο Πυρναρί Γλυφάδας, υπάρχουν εκτάσεις για τις οποίες αμφισβητείται η κυριότητά τους. Κυρίως πρόκειται για δασικές εκτάσεις στην Γλυφάδα που διεκδικούνται από τρίτους (περίπου 13500 στρ.), καθώς και εκτάσεις στην περιοχή του Βύρωνα που διεκδικούνται από τον ΟΔΕΠ (2.100 στρ.). Νοτιότερα, δημόσιο δάσος στην περιοχή Γλυφάδας διεκδικείται από τρίτους (5.600 στρ.).»
Στην ίδια εισήγησή της το 2008, η υπηρεσία του Οργανισμού Αθήνας επισήμαινε επίσης ότι: “Γλυφάδα. Στην περιοχή Ανάληψη εντός της Α και Β ζώνης προστασίας και στην περιοχή Γύρισμα Τερψιθέας εντός της Β ζώνης, έχουν αναπτυχθεί αυθαίρετες κατοικίες. Η περιοχή Ανάληψη, είναι δασική και δημόσια κατά το ήμισυ, όπως φαίνεται από τους αντίστοιχους πίνακες και διαγράμματα του Υπ. Γεωργίας που διαθέτει ο Οργανισμός Αθήνας. Η περιοχή Γύρισμα Τερψιθέας είναι μη δασική.”
Οι δυο περιοχές που υπέστησαν τις καταστροφικότερες επιπτώσεις της πλημμύρας στην περιοχή Πυρναρί (ή Πυρνάρι ή Πουρνάρι) στην Άνω Γλυφάδα έχουν τμήματα μέσα στα όρια ζώνης προστασίας του Υμηττού, στα οποία απαγορεύεται η δόμηση κατοικιών από το 1978. Διεκδικήθηκαν αλύπητα από οικοδομικούς συνεταιρισμούς που δεν ήθελαν κάποια ανταλλαγή με άλλες εκτάσεις αλλά επιδίωκαν νομιμοποίηση των «οικιστικών πυκνώσεων» (ο όρος «οικιστική πύκνωση» είναι ένα τρομερό εφεύρημα ως εναλλακτική ονομασία των οικισμών αυθαιρέτων για λεκτικό εξωραϊσμό της παράνομης δόμησης).
Όπως επανέλαβε και το 2020 ο Δήμος Γλυφάδας, κατά την τότε διαβούλευση επί του επικαιροποιημένου πδ προστασίας του Υμηττού από το ΥΠΕΝ, το οποίο η κυβέρνηση ακόμα αποφεύγει να θεσμοθετήσει, «ο Δήμος Γλυφάδας δηλώνει την απερίφραστη βούλησή του να επιτραπεί η δυνατότητα επέκτασης του σχεδίου πόλης της Γλυφάδας, ώστε να περιληφθούν όλες οι εκτός σχεδίου περιοχές στον Υμηττό, στις οποίες παρατηρούνται και έχουν καταγραφεί οικιστικές πυκνώσεις.» Αλήθεια, ποια δημοτική αρχή στην ελληνική ιστορία αντιτάχθηκε, ως όφειλε, στην αυθαίρετη δόμηση και την οικιστική κακοποίηση ρεμάτων και βουνών και ακτών;
Όπως φαίνεται τόσο στον χάρτη του (δυστυχώς καταργημένου) Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου και Περιβάλλοντος Αθήνας, στον χάρτη του Κτηματολογίου και στον ενιαίο ψηφιακό χάρτη του ΤΕΕ, η οδός Κυρίλλου και Μεθοδίου, όπου έχασε τη ζωής της η άτυχη γυναίκα (σε σημείο το οποίο βρίσκεται σε νόμιμα πολεοδομημένη περιοχή του δήμου), κατεβάζει από το βουνό το ρέμα Βαρελά και στο μεγαλύτερο μέρος της βρίσκεται μέσα σε ζώνη προστασίας που δεν έχει χρήση οικιστική. Όσα σπίτια και δρόμοι είναι μέσα στο βουνό, δηλαδή πάνω από τη γραμμή προστασίας, είναι πιθανότατα παράνομα κτίσματα, εκτός και αν δομήθηκαν πριν το 1978 (οπότε δεν γνωρίζω). Ό,τι και να πολεοδομήσεις όμως, το νερό όταν βρέξει θα κατέβει – αν κλείσεις τις επιφάνειες φυσικής ροής του, τότε θα σκάσει μέσα σε σπίτια και θα παρασύρει δρόμους, μπετά, καλώδια, και ό,τι βρει στο πέρασμά του.
Η αποκατάσταση και προστασία των ρεμάτων και των περιαστικών βουνών δεν είναι μόνο ομορφιά, είναι ζήτημα ζωής και θανάτου και αφορούν το καλό όλης της κοινωνίας. Τα μπετά και οι οικοδομές όχι.
_______________________________________________
Σημείωση αρχειακής σημασίας για τη συνέχεια και συνέπεια της δημόσιας διοίκησης στην Ελλάδα: Τα αρχεία του καταργημένου Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου και Περιβάλλοντος Αθήνας δεν γνωρίζω αν υπάρχουν κάπου τακτοποιημένα και ανοιχτά διαθέσιμα στο κοινό. Θα έπρεπε. Δεν είναι απλά πλούτος γνώσης, αλλά συνέχεια της δημόσιας διοίκησης και λογοδοσία προς τον λαό. Αν κάποι@ γνωρίζει πού βρίσκονται, είτε ηλεκτρονικά είτε σε χαρτί, ας μου στείλει παρακαλώ ένα μήνυμα. Ο Οργανισμός αυτός είχε εκπονήσει τρομερά σημαντικές μελέτες για όλα τα βουνά και τα ρέματα της Αττικής και πίεζε για την προστασία τους και τη δημιουργία μητροπολιτικών χώρων πρασίνου (όπως το μητροπολιτικό πάρκο Γουδί-Ιλισίων και το κατακαημένο το Ελληνικό), ως μέτρων αποκατάστασης σημαντικών οικοσυστημικών υπηρεσιών για όλη την Αττική.