Ανακοινώθηκε ότι το Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας, το Πανεπιστήμιο της Γάνδης και το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών (VUB) θα απονείμουν από κοινού τιμητικό διδακτορικό (honoris causa) στη Francesca Albanese, την Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.
Το γεγονός ότι αυτή η αναγνώριση απονέμεται για πρώτη φορά από κοινού δεν είναι ασήμαντο: είναι μια επιλογή που λέει πολλά. Δεν πρόκειται για μια ουδέτερη ή απλώς συμβολική ακαδημαϊκή χειρονομία, αλλά για μια πολιτική και ηθική στάση σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από συνενοχή, σιωπή και καταστολή της διαφωνίας. Ενώ κυβερνήσεις, ΜΜΕ και διεθνείς θεσμοί προσπαθούν να εκφοβίσουν, να απομονώσουν και να «ακυρώσουν» όσους τολμούν να πουν την αλήθεια, η Francesca Albanese έχει εκτελέσει την εντολή της με ανεξαρτησία, νομική αυστηρότητα και ηθικό θάρρος. Έχει τεκμηριώσει ξεκάθαρα τις συστηματικές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και τη δομική καταπίεση του παλαιστινιακού λαού.
Οι εκθέσεις της – βασισμένες σε γεγονότα, στο νόμο και στη λογοδοσία – είχαν το πλεονέκτημα να λένε τα πράγματα με το όνομά τους, σπάζοντας τον τοίχο της διπλωματικής υποκρισίας σχετικά με τη γενοκτονία που εκτυλίσσεται στη Γάζα. Αυτή η τραγωδία δεν είναι μόνο ανθρωπιστική, αλλά βαθιά πολιτική και ηθική. Αντιπροσωπεύει ένα από τα βαθιά ρήγματα της εποχής μας, εκθέτοντας την ασυνέπεια μιας διεθνούς τάξης που ισχυρίζεται ότι βασίζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ κλείνει τα μάτια της μπροστά στην πιο ακραία άρνησή τους.
Είναι προβλέψιμο ότι αυτή η βράβευση θα προκαλέσει νέες εχθρικές αντιδράσεις, δυσφημιστικές εκστρατείες και προσωπικές επιθέσεις, όπως έχει ήδη συμβεί στην Ειδική Εισηγήτρια. Ωστόσο, ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, η απόφαση των τριών βελγικών πανεπιστημίων υπερβαίνει την ατομική αναγνώριση. Είναι μια πράξη θεσμικής αντίστασης: μια δημόσια υπεράσπιση της αλήθειας, του διεθνούς δικαίου και του ρόλου της ακαδημαϊκής κοινότητας ως χώρου ευθύνης, και όχι συνενοχής.
Σε μια εποχή συμμόρφωσης και φόβου, αυτή η επιλογή δείχνει ξεκάθαρα σε ποια πλευρά πρέπει να στεκόμαστε.